Sau nhiều thập kỷ bị cáo buộc làm hàng giả, sao chép các thương hiệu nước ngoài, các doanh nghiệp Trung Quốc hiện nay đang đảm nhiệm vai trò kép, vừa là bên vi phạm, vừa là chủ sở hữu quyền sở hữu trí tuệ.
BYD, DeepSeek và Pop Mart là những doanh nghiệp Trung Quốc thường xuyên xuất hiện trên truyền thông quốc tế với những câu chuyện gắn liền với cả thành công toàn cầu và các tranh cãi. Tuy nhiên, điều thường bị bỏ qua là các công ty này phản ánh rõ nét sự chuyển dịch nhanh chóng của Trung Quốc, từ “công xưởng thế giới” chuyên sản xuất hàng hóa giá rẻ, chất lượng thấp, giá trị gia tăng thấp, sang một quốc gia đổi mới sáng tạo, cạnh tranh ngày càng ngang bằng với các doanh nghiệp phương Tây trong phân khúc sản phẩm chất lượng cao, thể hiện rõ nhất trong lĩnh vực xe điện.
Sự chuyển dịch này diễn ra song song với những thay đổi lớn trong chế độ bảo hộ sở hữu trí tuệ tại Trung Quốc. Sau nhiều năm bị gắn mác là thiên đường của hàng nhái, các doanh nghiệp Trung Quốc ngày nay không chỉ còn là đối tượng bị cáo buộc xâm phạm IP, mà ngày càng trở thành chủ thể sở hữu và bảo vệ IP của chính mình. Thị trường đồ chơi sưu tầm, đặc biệt là những búp bê quái vật răng nhọn mang tên Labubu của Pop Mart, là một ví dụ tiêu biểu cho quá trình tiến hóa này.

Lược sử bảo hộ sở hữu trí tuệ tại Trung Quốc
Sở hữu trí tuệ lần đầu trở thành một vấn đề mang tầm quốc gia ở Trung Quốc trong thời kỳ cải cách. Năm 1980, Trung Quốc gia nhập Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO), và trong những năm sau đó đã ban hành các đạo luật tương đối toàn diện về bằng sáng chế, bản quyền và nhãn hiệu. Tuy nhiên, việc bảo hộ IP khi đó chủ yếu tồn tại trên giấy tờ, khâu thực thi yếu kém và tình trạng làm hàng giả diễn ra phổ biến.
Chỉ đến khi Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2001, hệ thống IP của nước này mới bắt đầu từng bước tiệm cận các tiêu chuẩn toàn cầu. Dù vậy, luật pháp vẫn chưa đủ, do việc thực thi còn chậm chạp, thiếu động lực ở cấp địa phương, vấp phải sự phản kháng từ một bộ phận ngành sản xuất, cùng nhiều yếu tố mang tính cấu trúc khác. Mặc dù đã tham gia Hiệp định TRIPS về các khía cạnh thương mại của quyền sở hữu trí tuệ, Trung Quốc trong thời gian dài vẫn bị xem là trung tâm toàn cầu của hàng giả và là quốc gia vi phạm IP nước ngoài một cách có hệ thống.
Sự chuyển biến mang tính bước ngoặt chỉ thực sự bắt đầu từ những năm 2010, khi chính phủ Trung Quốc coi IP là một tài sản chiến lược. Cách tiếp cận mới này được thể chế hóa trong chiến lược “Made in China 2025”, trong đó việc tăng cường bảo hộ IP được xem là điều kiện tiên quyết để xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Quá trình thể chế hóa tiếp tục được đẩy nhanh với việc thành lập các tòa án chuyên trách về sở hữu trí tuệ tại ba thành phố lớn. Năm 2021, Bắc Kinh công bố kế hoạch “Xây dựng quốc gia mạnh về sở hữu trí tuệ”, tuyên bố rằng đến năm 2035, năng lực cạnh tranh IP của Trung Quốc sẽ nằm “trong nhóm hàng đầu thế giới”.
Khi Trung Quốc vươn lên dẫn đầu toàn cầu về số lượng đơn đăng ký sáng chế, vấn đề bảo hộ IP càng được Đảng Cộng sản Trung Quốc ưu tiên cao hơn. Chỉ riêng năm 2023, Trung Quốc đã nộp 47,2% tổng số đơn sáng chế toàn cầu, vượt xa Mỹ và Nhật Bản, lần lượt đạt 16,8% và 8,4%. Cũng trong năm này, Cục Sở hữu trí tuệ Quốc gia Trung Quốc (CNIPA) tiếp nhận hơn 1,6 triệu đơn đăng ký sáng chế.
Quan trọng hơn cả, một động lực lớn thúc đẩy Trung Quốc tăng cường quản trị IP chính là vấn đề chuyển giao công nghệ, tức yêu cầu bảo vệ các công nghệ then chốt phục vụ mục tiêu tự chủ trong các lĩnh vực công nghệ cao. Song song với đó, khái niệm IP tại Trung Quốc cũng được mở rộng, không chỉ bao gồm bằng sáng chế và nhãn hiệu, mà còn cả dữ liệu và tài sản số.
Ở thời điểm hiện tại, những mối lo của Trung Quốc không chỉ đơn giản xoay quanh “Lafufu”, “Lagogogo”, “Lababie” hay các phiên bản nhái khác của dòng Monster của Pop Mart, bảo hộ IP chính là sự thể hiện tham vọng của các tập đoàn công nghệ đang ngày càng hùng mạnh của quốc gia tỷ dân này.

Nghịch lý Lafufu: Từ sao chép đến đổi mới và trấn áp
Trong thị trường đồ chơi sưu tầm, mô hình “blind box” (hộp mù) dựa trên sự khan hiếm đã giúp lợi nhuận của Pop Mart tăng vọt 400% trong năm nay, được thúc đẩy thêm bởi thị trường thứ cấp sinh lời cao, nơi giá bán lại đã đẩy Labubu lên gần với phân khúc hàng xa xỉ. Hiện tại, Pop Mart được định giá cao hơn cả các nhà sản xuất đồ chơi toàn cầu lớn như Mattel, Hasbro và Sanrio cộng lại.
Tuy nhiên, thành công của Labubu cũng kéo theo một hệ quả dễ đoán, vốn từ lâu đã gắn liền với cách Trung Quốc đối xử với IP nước ngoài, đó là nạn làm hàng giả. Các búp bê nhái mang tên Lafufu hiện được bán trên toàn cầu, bao gồm cả tại những chuỗi bán lẻ lớn như 7-Eleven ở Mỹ, khiến Pop Mart phải vướng vào nhiều vụ kiện tụng tại toàn án. Không chỉ dừng ở vi phạm IP, vấn đề còn mở rộng sang khía cạnh an toàn, khi nhiều báo cáo cảnh báo Lafufu có thể gây nguy hại cho trẻ em do các chi tiết nhỏ dễ tách rời, cũng như nguy cơ chứa hàm lượng chì hoặc các hóa chất độc hại khác cao hơn mức cho phép.
Nghịch lý ở chỗ, Lafufu cũng được sản xuất tại Trung Quốc. Vì vậy, phản ứng của chính quyền diễn ra rất nhanh chóng. Gần 2 triệu Lafufu đã bị thu giữ trong năm nay thông qua các đợt đột kích nhà máy, kiểm tra thị trường và kiểm soát hải quan. Pop Mart thường là bên đầu tiên phát hiện hàng giả và báo cho cảnh sát, từ đó dẫn đến các chiến dịch trấn áp phối hợp.
Vụ Lafufu cho thấy chính quyền Trung Quốc ngày càng sẵn sàng hành động mạnh tay trước các hành vi xâm phạm IP, ít nhất là khi IP có nguồn gốc trong nước bị ảnh hưởng. Điều này phù hợp với tuyên bố của Đảng Cộng sản Trung Quốc về việc xây dựng một hệ thống đổi mới dựa trên luật lệ, trong đó IP gốc là tài sản chứ không phải gánh nặng. Quan điểm này cũng được thể hiện trong một bài viết của Tân Hoa Xã phê phán hiện tượng Lafufu, cho rằng “doanh nhân và nhà sản xuất cần nhận thức rõ rằng muốn giành chiến thắng trên thị trường thì trước hết phải tôn trọng các quy tắc của đổi mới”.
Câu chuyện đồ chơi, Labubu hay Wakuku?
Dù chính phủ Trung Quốc không thể nhận công lao trực tiếp cho sự nổi tiếng toàn cầu của Pop Mart, họ vẫn tận dụng thành công của doanh nghiệp này, cùng các chiến dịch trấn áp Lafufu, như một minh chứng rằng Trung Quốc có thể tạo ra và bảo vệ một “thương hiệu IP siêu cấp”, thậm chí ví Pop Mart như một “Disney phương Đông” đang hình thành.
Thực tế, Giám đốc điều hành Pop Mart, ông Si De, đã công khai thừa nhận công ty đang học hỏi chiến lược của Disney trong việc xây dựng giá trị IP dài hạn, đặc biệt trong bối cảnh mô hình blind box tiềm ẩn nhiều rủi ro và tính ngắn hạn. Pop Mart hiện đã có kế hoạch mở rộng sang các dòng sản phẩm khác, công viên chủ đề và thậm chí cả phim điện ảnh.
Tương tự như cách Pop Mart học hỏi từ Disney hay Sanrio, với những so sánh thường thấy giữa Labubu và Hello Kitty, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc khác cũng đang học theo Pop Mart. Miniso, một nhà bán lẻ có mạng lưới toàn cầu lớn hơn nhiều, với 7.900 cửa hàng trên toàn thế giới, so với 443 cửa hàng và 2.437 máy bán hàng tự động của Pop Mart, từ lâu đã dựa vào việc cấp phép IP của bên thứ ba như Disney, Sanrio hay Marvel. Tuy nhiên, Miniso hiện đang đầu tư mạnh hơn vào thiết kế và phát triển IP gốc, thể hiện qua việc ra mắt dòng đồ chơi ăn khách Wakuku.
Dù vậy, bất chấp quy mô lớn, nhiều ý kiến cho rằng Miniso có thể gặp khó khăn trong việc cạnh tranh với đà vươn lên của Labubu như một biểu tượng văn hóa Trung Quốc, do Labubu sở hữu lợi thế về quảng bá người nổi tiếng và một thị trường mua đi bán lại sôi động.

IP Trung Quốc đã sẵn sàng cho thành công toàn cầu?
Vẫn còn nhiều câu hỏi xoay quanh khả năng sinh lời dài hạn của các dòng đồ chơi sưu tầm của Pop Mart, trong đó Monster chỉ là một ví dụ, cũng như về triển vọng chung của các sản phẩm văn hóa Trung Quốc dựa trên IP. Pop Mart hiện vẫn là một trường hợp khá cá biệt trong số các sản phẩm văn hóa xuất khẩu của Trung Quốc. Không giống nhiều mặt hàng Trung Quốc cạnh tranh chủ yếu dựa trên yếu tố “giá trị so với chi phí”, dòng Monster lại phụ thuộc lớn vào yếu tố cảm xúc, chính điều này đã thúc đẩy thành công của công ty.
Labubu không phải là sản phẩm văn hóa Trung Quốc duy nhất gần đây thu hút sự chú ý quốc tế. Trò chơi điện tử “Black Myth: Wukong”, các phim hoạt hình “Na Tra” và “Na Tra 2”, hay tiểu thuyết khoa học viễn tưởng “Tam thể”, được Netflix chuyển thể, đều đã tạo tiếng vang nhất định. Tuy nhiên, khi nhìn kỹ hơn, những hạn chế cũng bộc lộ rõ.
Khoảng 70% doanh số của “Wukong” đến từ thị trường nội địa, với phần lớn đánh giá trên nền tảng Steam được viết bằng tiếng Trung. “Na Tra 2” chỉ thu về chưa đến 3% doanh thu phòng vé từ bên ngoài Trung Quốc, còn phiên bản Netflix của “Tam thể” nhận về nhiều ý kiến trái chiều.
Cho đến nay, Labubu dường như là sản phẩm văn hóa do Trung Quốc sản xuất duy nhất xây dựng được một cộng đồng người hâm mộ thực sự toàn cầu. Đáng chú ý, búp bê này thậm chí không được tiếp thị rõ ràng là “sản phẩm Trung Quốc”, điều này phần nào hạn chế giá trị của Labubu đối với các chiến lược quyền lực mềm của Trung Quốc. Được thiết kế bởi một nghệ sĩ sinh ra tại Hồng Kông và lấy cảm hứng từ thần thoại Bắc Âu, Labubu cho thấy vai trò then chốt của việc bản địa hóa và hợp tác với nghệ sĩ nước ngoài trong chiến lược toàn cầu của Pop Mart. Trên thực tế, Miniso từ lâu cũng đã tận dụng phong cách thẩm mỹ Nhật Bản để khai thác những liên tưởng tích cực về chất lượng và hình ảnh thương hiệu Nhật.
Ở chiều ngược lại, khi nhìn ra ngoài lĩnh vực văn hóa, danh mục xuất khẩu công nghệ cao ngày càng mở rộng của Trung Quốc, đặc biệt trong các công nghệ xanh, đang chứng minh rằng “Made in China” không còn đồng nghĩa với sản xuất giá rẻ, mà còn gắn liền với đổi mới, sáng tạo và một hệ sinh thái sở hữu trí tuệ đang dần trưởng thành.
Theo thediplomat.com
Trong bối cảnh ngành ẩm thực ngày càng phát triển, việc xây dựng và bảo vệ thương hiệu là yếu tố then chốt. Tuy nhiên, câu chuyện giữa nhà hàng Chạn tại Huế và cơ sở kinh doanh Chạn Niêu tại Đà Nẵng một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về vấn nạn “mạo danh” và cạnh tranh không lành mạnh, đặc biệt là khi cả hai đều chưa có văn bằng bảo hộ nhãn hiệu.
Từ cáo buộc của nhà sáng lập Chạn Huế
Sự việc bắt đầu khi bà Nguyễn Đông Phương – người sáng lập Chạn tại Huế – lên tiếng trên trang cá nhân về việc Chạn – đứa con tinh thần được ấp ủ nhiều năm của bà – bị đánh cắp.

Chạn tại số 1 đường Nguyễn Thái Học, TP Huế là một địa chỉ nổi tiếng với người dân Cố đô.
Theo bà Đông Phương, Chạn tại Huế chính thức ra đời năm 2019. Sau khi đã có thương hiệu và lượng khách ổn định, nhận thấy cần hoạt động bài bản hơn, Nhà hàng cơm niêu Chạn thuộc Công ty TNHH MTV Thương mại Dịch vụ và Du lịch T&P Group chính thức đăng ký địa điểm kinh doanh đầu tiên tại số 1 đường Nguyễn Thái Học (TP Huế) từ ngày 5/7/2021. Trong hơn 6 năm hoạt động, dù nhận được nhiều lời mời hợp tác, Chạn Huế đều chủ động từ chối. Tuy nhiên gần đây, tại Đà Nẵng xuất hiện 3 cơ sở kinh doanh có tên “Chạn Niêu” gây nhầm lẫn cho khách hàng của Chạn.
Bà Đông Phương dứt khoát: “Chúng tôi muốn khẳng định rõ ràng và minh bạch: Chạn chỉ hoạt động tại Huế. Chúng tôi không nhượng quyền, không mở chi nhánh, không có bất kỳ hợp tác nào tại Đà Nẵng hay bất kỳ địa phương nào khác. Chúng tôi mong muốn nhận được sự tôn trọng tính nguyên bản cũng như bản quyền thương hiệu như một nguyên tắc kinh doanh bất di bất dịch”.
Bài viết của bà Đông Phương đã ngay lập tức thu hút sự quan tâm của khách hàng và cộng đồng kinh doanh F&B và thực khách, đặc biệt tại khu vực miền Trung.
Trước phản ứng của dư luận và khách hàng, Chạn Niêu Đà Nẵng đã đưa ra lời giải thích: “Chúng tôi nhận thấy có sự nhầm lẫn của khách hàng và đối tác giữa hai tên gọi Chạn Niêu và Chạn. Sự trùng lặp về mặt ngôn từ đã vô tình dẫn đến những hiểu lầm không đáng có trong quá trình nhận diện thương hiệu”.

Logo của Chạn của Huế (bên trái) và Chạn Niêu của Đà Nẵng (bên phải) gây nhầm lẫn cho nhiều người.
Về phía mình, bà Đông Phương – nhà sáng lập Chạn tại Huế – lại cho rằng đây là hành vi cố tình lừa dối: “Chạn Niêu đã sử dụng logo, truyền thông và có những lúc còn lấy cả hình ảnh món ăn của Chạn Huế để quảng cáo. Khi khách hàng hỏi liệu Chạn Đà Nẵng có liên quan đến Chạn Huế, Fanpage Chạn Niêu đã xác nhận như “một phần” của Chạn Huế, cho thấy dấu hiệu lừa dối khách hàng một cách có chủ đích”.
Hậu quả đến từ sự chần chừ
Theo đại diện của Chạn Huế, năm 2023, đơn vị mới bắt đầu tra cứu để làm hồ sơ đăng ký bảo hộ tài sản trí tuệ. Tại thời điểm này, Chạn phát hiện mình không phải nơi duy nhất dùng tên “Chạn” để kinh doanh theo mã ngành 43. Một thương hiệu khác là Chạn Bếp (tỉnh Ninh Thuận cũ) đã được cấp văn bằng bảo hộ nhãn hiệu từ năm 2021. Dù hiện tại Chạn Bếp đã không còn kinh doanh nhưng hiệu lực văn bằng bảo hộ vẫn còn.
Cùng năm 2023, Chạn lại phát hiện Đà Nẵng xuất hiện cơ sở kinh doanh quy mô nhỏ với tên gọi Bếp Nhà Chạn (nay là Chạn Niêu), sở hữu bộ nhận diện thương hiệu gần như sao chép của mình. Thay vì ngay lập tức thực hiện các hành động quyết liệt để bảo vệ thương hiệu, Chạn tại Huế chỉ nhắc nhở nhẹ nhàng. Đồng thời, Chạn tại Huế cũng chần chừ việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu.
Cụ thể, tháng 10/2024, lần đầu tiên Chạn Huế mới đăng ký quyền sở hữu trí tuệ và được chấp nhận đơn hợp lệ về mặt hình thức vào tháng 4/2025. Tuy nhiên, nhãn hiệu đăng ký lại không phải bộ nhận diện thương hiệu mà Chạn Huế đang sở hữu và kinh doanh. Vì vậy, chỉ mới gần đây, Chạn Huế mới làm lại đơn để nộp cho Cục Sở hữu trí tuệ.
Trong khi đó, Chạn Niêu dù mới “phất lên” gần đây nhưng đã “nhanh chân” nộp đơn đăng ký sở hữu trí tuệ từ tháng 10/2025.

Logo của Chạn Đà Nẵng có sự thay đổi theo thời gian nhưng vẫn có nhận diện logo tương tự Chạn tại Huế. Ảnh: L.N.M.T.
“Cả 2 đều mới nộp hồ sơ và chưa có quyết định cấp văn bằng bảo hộ nên đều chưa độc quyền. Trong trường hợp này ai nộp trước sẽ có ngày ưu tiên, nếu đủ điều kiện bảo hộ thì mới được cấp văn bằng bảo hộ”, bà Nguyễn Thị Thúy, Phụ trách VPĐD Cục Sở hữu trí tuệ tại Miền Trung – Tây Nguyên, nói.
Như vậy hiện tại, đơn của cả 2 đều mới chỉ dừng lại ở mức được tiếp nhận và vẫn đang trong quá trình giải quyết tại Cục Sở hữu Trí tuệ. Để được cấp văn bằng là cả quá trình cơ quan chức năng thẩm định, ngày ưu tiên chỉ có giá trị xem xét, không phải là quyết định cuối cùng.
Nguồn: sohuutritue.net.vn
Mở đợt cao điểm kiểm tra trên diện rộng
Trước những diễn biến phức tạp của tình trạng buôn lậu và gian lận thương mại vào dịp cuối năm, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) đã chính thức phát động đợt cao điểm kiểm tra, giám sát thị trường dược, mỹ phẩm. Chiến dịch kéo dài từ ngày 15/12/2025 đến hết ngày 31/3/2026.
Theo đó, Sở Y tế các tỉnh, thành phố được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với Ban Chỉ đạo 389, Công an, Hải quan và Quản lý thị trường để tổng kiểm tra các cơ sở sản xuất, kinh doanh. Nội dung kiểm tra sẽ bao phủ toàn diện từ tính pháp lý của cơ sở, giấy phép lưu hành sản phẩm đến nguồn gốc xuất xứ và hóa đơn chứng từ.
Đối với mặt hàng thuốc, lực lượng chức năng sẽ đặc biệt chú trọng vào việc duy trì các tiêu chuẩn thực hành tốt (GPs), hạn dùng và tình trạng mua bán thuốc không theo đơn. Riêng với mỹ phẩm, hồ sơ thông tin sản phẩm (PIF) và sự tương thích giữa tính năng công bố so với thực tế lưu hành sẽ là trọng tâm giám sát.

Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) đã chính thức phát động đợt cao điểm kiểm tra, giám sát thị trường dược, mỹ phẩm
“Dọn dẹp” thị trường trực tuyến – Không có vùng cấm
Một trong những điểm mới của đợt truy quét lần này là sự quyết liệt đối với kinh doanh online. Cục Quản lý Dược yêu cầu rà soát nghiêm ngặt các gian hàng trên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Mọi hành vi quảng cáo sai sự thật, kinh doanh hàng xách tay không rõ nguồn gốc hoặc các sản phẩm đã có thông báo thu hồi sẽ bị xử lý nghiêm.
Bộ Y tế khẳng định quan điểm: “Không có vùng cấm, không có ngoại lệ” trong việc xử lý vi phạm. Những vụ việc có dấu hiệu tội phạm, gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có tổ chức sẽ bị chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để truy tố hình sự thay vì chỉ xử phạt hành chính thông thường.
Cấp thiết đổi mới quy định quản lý mỹ phẩm
Song song với việc kiểm tra thực địa, Bộ Y tế đang lấy ý kiến đóng góp cho Dự thảo Nghị định mới nhằm thay thế Nghị định 93/2016/NĐ-CP. Dự thảo này được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt trong việc siết chặt kỷ cương thị trường mỹ phẩm.
Điểm đột phá của dự thảo là cho phép doanh nghiệp tự chịu trách nhiệm về nội dung quảng cáo mà không cần thủ tục xác nhận từ cơ quan quản lý. Tuy nhiên, quyền tự chủ này đi kèm với chế tài nghiêm khắc nếu nội dung quảng cáo gây hiểu lầm là thuốc chữa bệnh hoặc phóng đại công dụng.
Dự thảo quy định cấm tuyệt đối việc sử dụng hình ảnh bác sĩ, dược sĩ, nhân viên y tế hoặc cơ sở y tế để quảng cáo mỹ phẩm. Đây là biện pháp trực diện nhằm xóa bỏ tình trạng lợi dụng uy tín ngành y để trục lợi lòng tin của người tiêu dùng.
Các sản phẩm lưu hành bắt buộc phải trải qua đánh giá tính an toàn theo hướng dẫn của ASEAN, đáp ứng khắt khe về giới hạn kim loại nặng và vi sinh vật. Việc triển khai đồng bộ giữa kiểm tra thực tế và hoàn thiện hành lang pháp lý được kỳ vọng sẽ đẩy lùi vấn nạn hàng giả, hàng kém chất lượng, bảo vệ quyền lợi và sức khỏe của người tiêu dùng trong mùa cao điểm mua sắm lớn nhất năm.
Nguồn: sohuutritue.net.vn
Cụ thể, vào ngày 9/12 vừa qua, Đoàn kiểm tra liên ngành 389 xã An Khánh, TP Hà Nội gồm Đội Quản lý thị trường số 24, Công an xã An Khánh và Phòng Kinh tế xã An Khánh đã tiến hành kiểm tra hoạt động sản xuất, kinh doanh của Công ty cổ phần dệt kim Phú Cường Thịnh tại địa chỉ số 20, ngõ 204 thôn Chùa Tổng, xã An Khánh, TP Hà Nội. Công ty do bà N.T.H làm Giám đốc.
Tại thời điểm kiểm tra, bà H đi công tác ngoài tỉnh và không có mặt làm việc. Vì vậy, ông N.P.H, chồng bà H, là người trực tiếp quản lý, điều hành hoạt động sản xuất, kinh doanh của công ty, đã đại diện làm việc với đoàn.
Ông N.P.H xuất trình Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp số 0109804xxx, đăng ký lần đầu ngày 04/11/2021 do Sở Kế hoạch và Đầu tư TP Hà Nội cấp. Theo giấy đăng ký, trụ sở chính của công ty đặt tại số 07, ngõ 202 thôn Chùa Tổng, xã La Phù, huyện Hoài Đức, TP Hà Nội, nay là xã An Khánh, TP Hà Nội.
Tuy nhiên, tại thời điểm kiểm tra, đại diện doanh nghiệp chưa xuất trình được Giấy đăng ký địa điểm kinh doanh của Công ty cổ phần dệt kim Phú Cường Thịnh tại địa chỉ số 20, ngõ 204 thôn Chùa Tổng, xã An Khánh. Đây cũng là địa điểm đang diễn ra hoạt động sản xuất thực tế.
Qua kiểm tra, đoàn công tác phát hiện tại cơ sở có số lượng lớn bít tất đang trong quá trình sản xuất, mang dấu hiệu giả mạo các nhãn hiệu “PUMA”, “TOMMY HILFIGER” và “YONEX”. Đoàn kiểm tra đã báo cáo lãnh đạo và tiến hành tạm giữ, niêm phong toàn bộ hàng hóa, máy móc và tem mác liên quan để xác minh, làm rõ.
Cụ thể, số hàng hóa bị tạm giữ gồm 4.250 đôi bít tất mang nhãn hiệu hình và chữ “PUMA”, 4.500 đôi bít tất mang nhãn hiệu hình và chữ “TOMMY HILFIGER”, 4.250 đôi bít tất mang nhãn hiệu hình và chữ “YONEX”.
Đồng thời, cơ sở còn bày bán số lượng lớn hàng hóa do mua trôi nổi trên thị trường gồm: 500 chiếc quần lót nam “LACOSTE”; 13.000 chiếc quần lót nam “adidas”; 3.000 chiếc quần lót nam “OWEN”. Tổng giá trị hàng hóa vi phạm là 105 triệu đồng.
Ngoài ra, lực lượng chức năng còn tạm giữ nguyên liệu và phương tiện phục vụ sản xuất gồm 1 bộ máy dệt kim tròn dùng để dệt tất chân, model TK-620XL, cùng 2.000 tem nhãn “YONEX”, 4.400 tem nhãn “TOMMY HILFIGER”
Hiện Đội Quản lý thị trường số 24 đang tiếp tục phối hợp với các đơn vị liên quan, đồng thời liên hệ đại diện các chủ thể quyền để giám định, xác định hàng thật – giả. Vụ việc đang được các cơ quan chức năng tiếp tục xác minh, làm rõ để xử lý theo quy định của pháp luật.
Cơ quan Sáng chế Nhật Bản (JPO) vào ngày 01/9/2023 đã quyết định hủy bỏ Đăng ký nhãn hiệu số 6576001 “BORDEAUX WAVE” dùng cho mỹ phẩm do vi phạm các quy định liên quan đến trật tự công cộng và đạo đức xã hội.
- Nhãn hiệu “BORDEAUX WAVE”
KAO Corporation, một công ty lớn của Nhật Bản cung cấp nhiều loại sản phẩm gia dụng như mỹ phẩm và chất tẩy rửa, đã nộp đơn đăng ký nhãn hiệu cho nhãn hiệu từ “BORDEAUX WAVE” với phiên âm được viết bằng ký tự Katakana tiếng Nhật (xem bên dưới) để sử dụng trên xà phòng và chất tẩy rửa, mỹ phẩm, nước hoa và nguyên liệu hương liệu, hương liệu Nhóm 3 với JPO ngày 22/12/2021.


Rõ ràng, nhãn hiệu này đã được sử dụng để chỉ một trong những màu son RMK được phân phối bởi một công ty con của KAO.
Thẩm định viên JPO không đưa ra bất kỳ từ chối nào và nhãn hiệu “BORDEAUX WAVE” và đã cấp Đăng ký bảo hộ vào ngày 2/6/2022.
2. Phản đối nhãn hiệu
2.1 Lý do phản đối
Vào ngày 31/8/2022, trước khi hết thời hạn hai tháng theo luật định kể từ ngày công bố, Institut National De L’Origine Et De Laqualite và Conseil Interprofessionel Duvin De Bordeaux đã đệ đơn phản đối nhãn hiệu “BORDEAUX WAVE” và tuyên bố rằng nhãn hiệu sẽ phải bị hủy bỏ do trái với Điều 4(1)(vii) của Luật Nhãn hiệu Nhật Bản.
Những người phản đối lập luận rằng nhãn hiệu nói trên đánh lừa người tiêu dùng về nguồn gốc của hàng hóa được gắn nhãn hiệu vì Chỉ dẫn địa lý “Bordeaux” đã được biết đến rộng rãi để chỉ nguồn gốc của rượu vang từ Pháp. Bên cạnh đó, nhãn hiệu bị phản đối còn gây tổn hại nghiêm trọng đến danh tiếng và uy tín của rượu vang danh tiếng được sản xuất dưới sự kiểm soát chặt chẽ của nơi xuất xứ.
2.2 Quy định có liên quan- Nội dung Điều 4(1)(vii) Luật Nhãn hiệu
2.2.1 Quy định
Nhãn hiệu “có nguy cơ gây phương hại đến trật tự, đạo đức công cộng” là nhãn hiệu thuộc các trường hợp quy định từ mục (1) đến (5) dưới đây.
(1) Các nhãn hiệu, về mặt bố cục, là các ký tự hoặc hình vẽ, dấu hiệu, hình dạng hoặc màu sắc ba chiều hoặc bất kỳ sự kết hợp nào của chúng hoặc âm thanh phi đạo đức, tục tĩu, phân biệt đối xử, thái quá hoặc gây khó chịu cho mọi người…
(2) Nhãn hiệu không có cấu tạo như quy định tại mục (1) ở trên nhưng có thể xung đột với lợi ích công cộng của xã hội hoặc trái với đạo đức được chấp nhận rộng rãi nếu được sử dụng cho hàng hóa hoặc dịch vụ được chỉ định
(3) Các nhãn hiệu bị cấm sử dụng theo luật khác.
(4) Nhãn hiệu có khả năng làm mất danh dự của một quốc gia cụ thể hoặc người dân của quốc gia đó hoặc nhãn hiệu thường bị coi là trái với đức tin quốc tế.
(5) Các nhãn hiệu có việc đăng ký trái với trình tự được xác định trước theo Đạo luật Nhãn hiệu và hoàn toàn không thể chấp nhận được do thiếu tính hợp lý về mặt xã hội trong quá trình nộp đơn đăng ký nhãn hiệu.
2.2.2 Ví dụ làm rõ các quy định trên
(i) Nhãn hiệu có chứa các ký tự như “đại học” và có khả năng bị nhầm lẫn với tên của các trường đại học, v.v. theo Luật Giáo dục Trường học.
(ii) Nhãn hiệu có chứa các ký tự như “士(shi)” có khả năng gây nhầm lẫn rằng chúng đại diện cho bằng cấp quốc gia
(iii) Nhãn hiệu mang tên nhân vật lịch sử nổi tiếng hoặc nhân vật nổi tiếng được xác định là có nguy cơ bị lợi dụng các biện pháp công cộng liên quan đến nhân vật đó và gây tổn hại đến lợi ích công cộng do cản trở việc thực hiện các biện pháp đó.
(iv) Nhãn hiệu có hình vẽ có thể làm mất phẩm giá, danh dự của quốc kỳ các quốc gia (bao gồm cả quốc kỳ nước ngoài)
(v) Nhãn hiệu âm thanh liên quan đến dịch vụ “điều trị y tế” khiến người ta nhận biết được âm thanh còi báo động do xe cứu thương phát ra nổi tiếng ở Nhật Bản
(vi) Dấu hiệu âm thanh giúp người ta nhận biết quốc ca của Nhật Bản và quốc ca của các nước khác
3. Quyết định của JPO
Hội đồng Giải quyết phản đối JPO chấp nhận lập luận của cho những người phản đối rằng “BORDEAUX” đã đạt được mức độ phổ biến và danh tiếng cao đối với người tiêu dùng Nhật Bản vì là dấu hiệu nguồn gốc của rượu vang có nguồn gốc từ vùng Bordeaux của Pháp, cụ thể như sau:
Vì nhãn hiệu bị phản đối có chứa thuật ngữ “BORDEAUX”, nên không thể phủ nhận rằng người tiêu dùng có khả năng liên kết nhãn hiệu phản đối với rượu vang BORDEAUX hoặc địa phương có liên quan ngay cả khi được sử dụng trên mỹ phẩm và các hàng hóa khác được đề cập. Nếu vậy, Hội đồng có lý do để tin rằng nhãn hiệu bị phản đối sẽ làm giảm sự thu hút và hình ảnh của rượu BORDEAUX, đồng thời ảnh hưởng xấu đến nơi xuất xứ đã được chính phủ Pháp kiểm soát chặt chẽ. Vì vậy, chắc chắn nhãn hiệu bị phản đối có thể gây rối loạn cho thế giới thương mại toàn cầu theo cách không phù hợp với nguyên tắc quốc tế.
Dựa trên những lập luận nêu trên, Hội đồng đã quyết định hủy bỏ hoàn toàn nhãn hiệu “BORDEAUX WAVE” dựa trên Điều 4(1)(vii).
4. Nhận xét .
“BORDEAUX” là một chỉ dẫn địa lý, về nguyên tắc, nhãn hiệu chỉ bao gồm tên địa lý hoặc địa giới hành chính được coi là có tính mô tả, không được bảo hộ và thuộc phạm vi Điều 3(1)(iii) Luật nhãn hiệu Nhật Bản về các nội dung liên quan đến: Nguồn gốc, nơi bán, chất lượng và các đặc tính khác của hàng hóa hoặc chỉ dẫn về địa điểm, chất lượng và các đặc điểm khác của việc cung cấp hàng hóa dịch vụ.
Tuy nhiên ngay cả khi một nhãn hiệu là kết hợp chỉ dẫn địa lý với các yếu tố phân biệt khác (như trường hợp nhãn hiệu “BORDEAUX WAVE” áp dụng cho mỹ phẩm nêu trên) thì nhãn hiệu đó vẫn còn phải tuân theo Điều 4(1)(vii) vì nhãn hiệu vẫn có thể làm hiểu sai lệch chất lượng khi sử dụng trên hàng hóa từ các khu vực khác (không liên quan đến khu vực có chỉ dẫn địa lý).
Nguồn:
(i)https://www.marks-iplaw.jp/opposition-bordeaux-wave/#:~:text=The%20Japan%20Patent%20Office%20(JPO,and%20accepted%20principles%20of%20morality;
(ii) https://blog.marks-iplaw.jp/tag/kao/;
(iii) https://www.linkedin.com/posts/ip-topics_jpo-declared-cancellation-of-trademark-bordeaux-activity-7114537649800912896-4-MI;
(iv) https://www.marks-iplaw.jp/opposition-bordeaux-wave/;
(v) https://www.wamazing.com/kaimono/products/7917
