CHỈ THỊ 02/CT-TTG: BƯỚC NGOẶT QUYẾT LIỆT TRONG CUỘC CHIẾN BẢO VỆ TÀI SẢN SỞ HỮU TRÍ TUỆ TẠI VIỆT NAM

Ngày 30/01/2026, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã ký ban hành Chỉ thị số 02/CT-TTg về việc tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Trong bối cảnh Việt Nam đang hội nhập sâu rộng thông qua các Hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như EVFTA, CPTPP và Luật SHTT sửa đổi 2022 chính thức đi vào chiều sâu, Chỉ thị này không chỉ là một văn bản điều hành mà còn là thông điệp đanh thép của Chính phủ: Thực thi SHTT phải Minh bạch, Nghiêm túc và Quyết liệt.

1. Minh bạch: Công nghệ là “thước đo”

Sự minh bạch trong thực thi quyền SHTT lần đầu tiên được cụ thể hóa bằng một mốc thời gian định lượng: Hoàn thành và vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia về thực thi quyền SHTT ngay trong năm 2026.

Việc xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung, kết nối liên thông giữa Bộ Khoa học & Công nghệ, Bộ Công an, Hải quan và Quản lý thị trường sẽ giúp:

• Công khai hóa các vụ việc vi phạm, giúp doanh nghiệp và người tiêu dùng dễ dàng tra cứu, nhận diện hàng giả.
• Số hóa quy trình: Ứng dụng AI và Blockchain để truy xuất nguồn gốc, giám sát các hành vi xâm phạm trên môi trường số – nơi vốn được coi là “vùng xám” khó kiểm soát nhất hiện nay.

2. Nghiêm túc: Từ cam kết quốc tế đến hành động nội tại

Việc thực thi SHTT không còn là câu chuyện là công cụ- cánh tay hỗ trợ các cam kết cho các hiệp định song phương hay đa phương, mà đã trở thành yêu cầu sống còn để bảo vệ nền kinh tế nội địa. Chỉ thị 02 yêu cầu rà soát, sửa đổi các quy định về xử phạt vi phạm hành chính, đặc biệt là trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp theo hướng:

• Nâng cao tính răn đe: Không để xảy ra tình trạng “phạt cho tồn tại”. Mức phạt phải đủ lớn để triệt tiêu động cơ vi phạm.
• Mở rộng phạm vi điều chỉnh: Đề xuất sửa đổi Luật Xử lý vi phạm hành chính để bao quát toàn diện các hành vi giả mạo nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý, đảm bảo tương thích hoàn toàn với chuẩn mực của WTO và các FTA thế hệ mới.

3. Quyết liệt: Trách nhiệm người đứng đầu

Điểm “nóng” nhất của Chỉ thị 02 chính là việc siết chặt kỷ luật kỷ cương hành chính. Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo rõ:

• Phân công “rõ người, rõ việc”: Các Bộ, ngành phải mở các đợt cao điểm tấn công vào các tụ điểm hàng giả, hàng nhái tại các đô thị lớn và chợ đầu mối.
• Trách nhiệm địa phương: Chủ tịch UBND các cấp phải chịu trách nhiệm trực tiếp nếu để xảy ra tình trạng xâm phạm SHTT nghiêm trọng, kéo dài trên địa bàn mình quản lý. Đây là biện pháp quyết liệt nhằm xóa bỏ sự lơ là hoặc bao che tại một số địa phương hiện nay.

Lời kết

Chỉ thị 02/CT-TTg là một “cú hích” cần thiết để làm sạch môi trường kinh doanh. Khi quyền sở hữu trí tuệ được bảo hộ một cách Minh bạch về thông tin, Nghiêm túc trong tuân thủ và Quyết liệt trong xử lý, đó chính là nền tảng vững chắc nhất để Việt Nam thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao và thúc đẩy khát vọng sáng tạo của người Việt.