Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022 có nhiều điểm mới nổi bật. Trong đó, phải kể đến điểm mới về tác giả, đồng tác giả và quyền tác giả.
Tác giả, đồng tác giả
Căn cứ Điều 12a, Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi bởi Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022) quy định về tác giả, đồng tác giả như sau:
– Tác giả là người trực tiếp sáng tạo tác phẩm.
So với quy định hiện hành tại Nghị định 22/2018/NĐ-CP, quy định không còn quy định tác giả là người tạo ra một phần hoặc toàn bộ tác phẩm.
Trường hợp có từ hai người trở lên cùng trực tiếp sáng tạo tác phẩm với chủ ý là sự đóng góp của họ được kết hợp thành một tổng thể hoàn chỉnh thì những người đó là các đồng tác giả.
So với quy định hiện hành tại Nghị định 22/2018/NĐ-CP, quy định đồng tác giả là những tác giả cùng trực tiếp sáng tạo ra một phần hoặc toàn bộ tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học.
– Người hỗ trợ, góp ý kiến hoặc cung cấp tư liệu cho người khác sáng tạo tác phẩm không phải là tác giả, đồng tác giả.
– Việc thực hiện quyền nhân thân và quyền tài sản đối với tác phẩm có đồng tác giả phải có sự thỏa thuận của các đồng tác giả, trừ trường hợp tác phẩm có phần riêng biệt có thể tách ra sử dụng độc lập mà không làm phương hại đến phần của các đồng tác giả khác hoặc luật khác có quy định khác. (Điểm mới)
Như quy định nêu trên, người tạo ra một phần tác phẩm được xem là đồng tác giả.
Quyền nhân thân của tác giả, đồng tác giả
Tại Điều 19, Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi bởi Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022) quy định quyền nhân thân của tác giả, đồng tác như sau:
– Đặt tên cho tác phẩm.
Tác giả có quyền chuyển quyền sử dụng quyền đặt tên tác phẩm cho tổ chức, cá nhân nhận chuyển giao quyền tài sản quy định tại khoản 1 Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ 2005; (Điểm mới)
– Đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm, được nêu tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm được công bố, sử dụng;
– Công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm;
– Bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm không cho người khác xuyên tạc; không cho người khác sửa đổi, cắt xén tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả.
Quyền tài sản của tác giả, đồng tác giả
Quyền tài sản của tác giả, đồng tác giả được quy định tại Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi bởi Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022) như sau:
– Quyền tài sản bao gồm:
+ Làm tác phẩm phái sinh;
+ Biểu diễn tác phẩm trước công chúng trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua các bản ghi âm, ghi hình hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào tại địa điểm mà công chúng có thể tiếp cận được nhưng công chúng không thể tự do lựa chọn thời gian và từng phần tác phẩm;
+ Sao chép trực tiếp hoặc gián tiếp toàn bộ hoặc một phần tác phẩm bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào, trừ trường hợp quy định tại điểm a, khoản 3, Điều 20, Luật Sở hữu trí tuệ 2005;
+ Phân phối, nhập khẩu để phân phối đến công chúng thông qua bán hoặc hình thức chuyển giao quyền sở hữu khác đối với bản gốc, bản sao tác phẩm dưới dạng hữu hình, trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản 3 Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ 2005;
+ Phát sóng, truyền đạt đến công chúng tác phẩm bằng phương tiện hữu tuyến, vô tuyến, mạng thông tin điện tử hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào khác, bao gồm cả việc cung cấp tác phẩm đến công chúng theo cách mà công chúng có thể tiếp cận được tại địa điểm và thời gian do họ lựa chọn;
+ Cho thuê bản gốc hoặc bản sao tác phẩm điện ảnh, chương trình máy tính, trừ trường hợp chương trình máy tính đó không phải là đối tượng chính của việc cho thuê.
– Các quyền quy định tại khoản 1 Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 do tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả độc quyền thực hiện hoặc cho phép tổ chức, cá nhân khác thực hiện theo quy định Luật Sở hữu trí tuệ 2005.
Tổ chức, cá nhân khi khai thác, sử dụng một, một số hoặc toàn bộ các quyền quy định tại khoản 1, Điều 20, Luật Sở hữu trí tuệ 2005 và khoản 3, Điều 19, Luật Sở hữu trí tuệ 2005 phải được sự cho phép của chủ sở hữu quyền tác giả và trả tiền bản quyền, các quyền lợi vật chất khác (nếu có) cho chủ sở hữu quyền tác giả, trừ trường hợp quy định tại khoản 3, Điều 20, Luật Sở hữu trí tuệ 2005, các Điều 25, Điều 25a, Điều 26, Điều 32 và Điều 33, Luật Sở hữu trí tuệ 2005. Trường hợp làm tác phẩm phái sinh mà ảnh hưởng đến quyền nhân thân quy định tại khoản 4, Điều 19, Luật Sở hữu trí tuệ 2005 còn phải được sự đồng ý bằng văn bản của tác giả.
– Chủ sở hữu quyền tác giả không có quyền ngăn cấm tổ chức, cá nhân khác thực hiện các hành vi sau đây:
+ Sao chép tác phẩm chỉ để thực hiện các quyền khác theo quy định Luật Sở hữu trí tuệ 2005, sao chép tạm thời theo một quy trình công nghệ, trong quá trình hoạt động của các thiết bị để truyền phát trong một mạng lưới giữa các bên thứ ba thông qua trung gian hoặc sử dụng hợp pháp tác phẩm, không có mục đích kinh tế độc lập và bản sao bị tự động xóa bỏ, không có khả năng phục hồi lại;
+ Phân phối lần tiếp theo, nhập khẩu để phân phối đối với bản gốc, bản sao tác phẩm đã được chủ sở hữu quyền tác giả thực hiện hoặc cho phép thực hiện việc phân phối.
Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022 có hiệu lực từ ngày 01/01/2023.
1) Vấn đề thực tế trong bảo vệ tác quyền các Game mới hiện nay:
WINCO đã từng hỗ trợ tư vấn nhiều tác giả, chủ sở hữu nhà đầu tư Games trong vấn đề bảo hộ quyền tác giả, tác phẩm của mình, đặc biệt là với các dự án đầu tư Games nhiều triển vọng. Một nhà đầu tư nước ngoài (xin dấu tên) đầu tư hơn 2 triệu USD vào một Studio tại Việt Nam với mong muốn thiết kế ra 1 tựa game bắt mắt và nhiều sáng tạo trên không gian mạng lưới Blockchain- NFT. Tuy nhiên do chưa tìm hiểu kỹ về Luật pháp Việt Nam nhà đầu tư đó không ký kết hợp đồng đầy đủ và chặt chẽ dẫn tới Studio kia đã đăng ký bản quyền của Game, các nhân vật Games, hình ảnh của Game dưới tên mình mà không có sự tham gia của Đối tác nước ngoài nọ. Để giải quyết vấn đề này Công ty Luật WINCO phải liên hệ với đối tác nước ngoài kia và cùng chứng minh rằng đối tác đã có sự ủy quyền và thỏa thuận qua email về bản quyền của Game sẽ được đồng sở hữu dưới tên Đối tác thay vì chỉ các tác giả của Studio.
Vấn đề bản quyền tác giả hiện nay là 1 vấn đề khá phức tạp khi đứng dưới góc độ Luật pháp của Việt nam, đặc biệt khi ngày càng có nhiều đối tác nước ngoài muốn đầu tư tại Việt Nam thông qua các đối tác trong nước. Ngoài ra lĩnh vực công nghệ ngày càng phát triển những thuật ngữ mới mà Luật SHTT và bảo hộ tác quyền Việt Nam chưa theo kịp. Điển hình như các game Blockchain, các hình ảnh NFT nhân vật, các mô tip game…có thể thu lợi nhuận không phải chỉ qua việc thu phí chơi game mà còn qua việc bán các vật phẩm game, hình ảnh Game dạng NFT nhưng đã được đăng ký tác quyền Để thiết kế 1 hình ảnh NFT độc quyền trong 1 game, nhiều đối tác phải đầu tư rất nhiều kinh phí thuê họa sĩ, nhà thiết kế, lập trình viên… để tạo ra hình ảnh, nhưng chỉ cần 1 lệnh copy NFT đó có thể xuất hiện dễ dàng tại 1 game khác hoặc tại 1 mạng lưới Blockchain khác và được bán với giá hàng ngàn USD. Do vậy tầm quan trọng của việc được tư vấn đầy đủ trước khi bảo hộ 1 game sáng tạo là hết sức cần thiết.
2) Lợi ích của việc đăng ký bảo hộ game với xu hướng game hiện nay.
- Xu hướng game hiện nay là gì?
Nếu như game truyền thống được tạo ra với mục đích ban đầu là giải trí thì game hiện đại ngày nay đã có sự thay đổi về mục đích, nó không đơn thuần là chơi để giải trí nữa.
GameFi là một xu hướng rất mới hiện nay, trong đó GameFi đề cập đến các trò chơi blockchain có khả năng kiếm tiền, cung cấp cho người cho động lực kinh tế khi chơi.
Khái niệm GameFi được hiểu là sự kết hợp giữa khái niệm trò chơi điện tử (Game) và tài chính phi tập trung (Defi – Decentralized Finance). GameFi đề cập đến các trò chơi dựa trên nền tảng công nghệ blockchain có khả năng kiếm tiền, tạo động lực về mặt kinh tế cho người chơi bên cạnh mục tiêu giải trí ban đầu. GameFi sử dụng hệ sinh thái bao gồm tiền mã hóa, token không thể thay thế (Non-fungible token – NFT) và với công nghệ blockchain để tạo thành một môi trường để người chơi có thể kiếm tiền trong đó.
Khi chơi một game thuộc GameFi, người chơi sẽ phải thực hiện các nhiệm vụ nhất định để nhận được một NFT, NFT này đóng vai trò trung gian trong các giao dịch mua bán và trao đổi để đem về lợi nhuận cho người chơi. Nhờ sử dụng công nghệ blockchain mà GameFi sẽ cho phép người chơi là chủ sở hữu duy nhất và được xác minh các yếu tố ảo trong trò chơi.
Điều này khác với các trò game truyền thống thông thường, khi người dùng thậm chí phải bỏ tiền để trang bị các vật phẩm, kĩ năng cho nhân vật trong game nếu muốn giảm thời gian chơi và chờ đợi. Đối với GameFi, vì đây là trò chơi để kiếm tiền nên người chơi sẽ bỏ thời gian và công sức cộng với chiến lược riêng của bản thân để hoàn thành nhiệm vụ, hoặc chiến đấu với nhân vật khác hoặc với quái vật, vượt qua người chơi khác, điểm danh hàng ngày … để nhận được thành quả là các vật phẩm là các NFT để lên cấp.
Một điểm khác so với các trò chơi truyền thống là hầu hết trò chơi blockchain đề cho phép người chơi chuyển các vật phẩm game ra khỏi thế giới ảo của trò chơi. Điều này cho phép người chơi giao dịch các mặt hàng của họ trên thị trường NFT và bán tiền mã hóa trên các sàn giao dịch, đây chính là ý nghĩa của GameFi hay còn được gọi với cái tên khác là Play to earn (chơi để kiếm tiền).
Các GameFi điển hình đã đạt được thành công nhất định phải kể đến là Axe Infinity, Thetan Arena, The Sandbox (SAND), Star Atlas,…
- Đăng ký bảo hộ game theo xu hướng game hiện nay
Việc tích hợp NFT và ứng dụng công nghệ blockchain khiến GameFi không cần phải đầu tư một khoản vốn lớn cũng như phần cứng cấu hình cao để có thể tham gia. Người chơi chỉ cần một thiết bị di động như smartphone, hoặc laptop là đủ để tham gia GameFi khiến cho tiềm năng phát triển của nó thực sự rất lớn bởi hiện nay hầu như smartphone là thiết bị không thể thiếu của rất nhiều người.
Khi đó đăng ký bảo hộ game theo xu hướng GameFi sẽ có một hướng đi khác, đó là đăng ký bảo hộ đối với các vật phẩm trong game dưới dạng NFT.
Thủ tục đăng ký bảo hộ NFT cũng tương tự như thủ tục đăng ký bảo hộ game nhưng ở phần mô tả nội dung đối tượng đăng ký bảo hộ không mô tả toàn bộ game mà chỉ mô tả riêng phần NFT đó.
Chi tiết xin liên hệ CÔNG TY LUẬT TNHH WINCO- CÔNG TY SỞ HỮU TRÍ TUỆ WINCO để được tư vấn:
Trụ sở tại Hà Nội:
54 Phố Trần Quốc Vượng, Cầu Giấy, Hà Nội
ĐT: (84-24) 3 7628119 / (84-24) 3 7628185
Fax : (84-24) 3 7628120 / (84-24) 3 7628526
E-mail: winco@winco.vn; patent@winco.com.vn
Website: www.wincolaw.com.vn
Chi nhánh tại TP. Hồ Chí Minh:
L81-24.OT12, Tòa nhà Landmark 81, Vinhomes Central Park, 720A Điện Biên Phủ, Phường 22, Quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh;
ĐT: (84-28) 3 8218291 * (84-28) 3 8214594 * Fax : (84-28) 3 8218292
E-mail: info@winco.com.vn; winco@winco.vn; patent@winco.com.vn
Website: https://www.wincolaw.com.vn
Các bạn theo dõi các phần trước của chủ đề game:
Phần 1: BẢO HỘ QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ ĐỐI VỚI TRÒ CHƠI ĐIỆN TỬ