Đầu tư vào nguyên cứu và phát triển (R&D) đang ở mức độ cao chưa từng thấy. Ước tính rằng đầu tư vào R&D toàn cầu đã đạt 2.476 nghìn tỉ USD vào năm 2022, thúc đẩy sự tăng trưởng mạnh mẽ liên tục về số lượng đơn xin cấp bằng sáng chế điều này đang đặt hệ sinh thái bằng sáng chế toàn cầu, đặc biệt là các văn phòng bằng sáng chế, vào tình trạng căng thẳng. Sự gia tăng về số lượng và độ phức tạp của các đơn xin cấp bằng sáng chế có thể dẫn đến sự chậm trễ đáng kể trong việc cấp bằng, dẫn đến sự không chắc chắn về mặt pháp lý, có thể kìm hãm sự đổi mới, không khuyến khích đầu tư vào R&D và làm xói mòn khả năng cạnh tranh của các nền kinh tế quốc gia.

Một nghiên cứu của Văn phòng Bằng sáng chế Nhật Bản vào năm 2018, ước tính rằng các thẩm định viên của họ đã dành 30% trong tổng thời gian của mình để tìm kiếm tình trạng kỹ thuật (minh chứng về sáng chế đã được biết đến) và thêm 10% thời gian nữa để hiểu về nó.

Dùng AI hỗ trợ trong việc xác định tình trạng kỹ thuật tiềm năng

Một phương pháp đang được các văn phòng cấp bằng sáng chế áp dụng để cải thiện khả năng cấp bằng sáng chế kịp thời là sử dụng các giải pháp trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ xác định tình trạng kỹ thuật tiềm năng trong quá trình thẩm định. AI có thể bắt chước, với tốc độ nhanh, khả năng của con người trong việc so sánh dữ liệu giữa các đơn xin cấp bằng sáng chế với các bằng sáng chế hiện có và các ấn phẩm không phải bằng sáng chế để phát hiện ra những điểm tương đồng mà thẩm định viên có thể đánh giá khi tìm kiếm về tình trạng kỹ thuật. Mặc dù điều này không thay thế được yêu cầu phải đánh giá kết quả tìm kiếm bằng thẩm định viên con người, nhưng nó có thể tăng tốc đáng kể việc đánh giá trong hơn 70% số đơn.

Kathy Van Der Herten (ảnh trên) cho biết , sự gia tăng về số lượng và độ phức tạp của các đơn xin cấp bằng sáng chế có thể dẫn đến sự chậm trễ đáng kể trong việc cấp bằng, nhưng AI có thể giúp đẩy nhanh quá trình đó. (Ảnh: Được sự cho phép của CAS)

“AI có thể bắt chước, với tốc độ nhanh, khả năng của con người trong        việc   so sánh dữ liệu giữa các đơn xin cấp bằng sáng chế với các bằng sáng chế      hiện có và các ấn phẩm không phải bằng sáng chế để phát hiện ra những   điểm tương đồng mà thẩm định viên có thể đánh giá…” 

 

Sự gia tăng về số lượng và độ phức tạp của các đơn xin cấp bằng sáng chế

Dựa trên dữ liệu của WIPO, CAS, một bộ phận của Hiệp hội Hóa học Hoa Kỳ, ước tính rằng năm cơ quan cấp bằng sáng chế hàng đầu đã có tốc độ tăng trưởng gộp hàng năm là 4,4% về số lượng đơn xin cấp bằng sáng chế từ năm 2012 đến năm 2021. Thêm vào sự gia tăng về số lượng đơn là sự tăng lên về mức độ phức tạp của bằng sáng chế, như đã thấy trong số lượng yêu cầu bảo hộ cho bằng sáng chế, bằng sáng chế được trích dẫn cho mỗi yêu cầu, trích dẫn về tình trạng kỹ thuật cho mỗi bằng sáng chế và các định lượng khác.

Tìm kiếm tình trạng kỹ thuật là một quá trình phức tạp, lặp đi lặp lại và tốn thời gian. Đối với mỗi đơn, người tìm kiếm và thẩm định viên phải đưa ra chiến lược tìm kiếm, lựa chọn sử dụng cơ sở dữ liệu nào, thực hiện việc tìm kiếm, xác minh kết quả và nếu cần, tinh chỉnh và lặp lại việc tìm kiếm sử dụng các tham số khác nhau.

Quy mô của công việc tìm kiếm này rất đáng kinh ngạc. Theo một nghiên cứu của Văn phòng Bằng sáng chế Châu Âu, việc tìm kiếm đơn xin cấp bằng sáng chế toàn diện có thể dựa trên tìm kiếm tình trạng kỹ thuật trong khoảng 1,3 tỷ hồ sơ kỹ thuật có trong 179 cơ sở dữ liệu, dẫn đến khoảng 600 triệu tài liệu xuất hiện trong kết quả tìm kiếm mỗi tháng.

“Tìm kiếm tình trạng kỹ thuật trong khoảng 1,3 tỷ hồ sơ kỹ thuật có trong 179 cơ sở dữ liệu, dẫn đến khoảng 600 triệu tài liệu xuất hiện trong kết quả tìm kiếm mỗi tháng.”

Sự phát triển của các công nghệ mới và sự phức tạp của các đơn xin cấp bằng sáng chế đòi hỏi các thẩm định viên phải liên tục mở mang trình độ trong lĩnh vực chuyên môn của họ. Nếu được cấp cho dữ liệu có cấu trúc và được quản lý chặt chẽ, AI có thể tăng tốc quá trình bằng cách sàng lọc hàng triệu bộ dữ liệu và cung cấp các tài liệu tham khảo có khả năng xung đột với đơn đăng ký sáng chế mục tiêu.

Tăng tốc thẩm định bằng sáng chế với các giải pháp có AI hỗ trợ

Nhiều văn phòng cấp bằng sáng chế đang chuyển sang sử dụng các giải pháp được AI hỗ trợ để giúp họ giải quyết số lượng và độ phức tạp ngày càng tăng lên của các đơn xin cấp bằng sáng chế. Theo WIPO, hơn 70 ứng dụng ​​liên quan đến AI đang được triển khai ở 27 văn phòng bằng sáng chế quốc gia, trong đó có 13 ứng dụng tập trung vào tìm kiếm tình trạng kỹ thuật. Mặc dù đây không phải là giải pháp hoàn chỉnh trong toàn bộ quy trình thẩm định, nhưng chúng nhằm mục đích đẩy nhanh thời gian thẩm định, điều này thúc đẩy sự kịp thời và cuối cùng là sự hài lòng của khách hàng.

AI có thể đẩy nhanh quá trình thẩm định bằng sáng chế bằng cách sàng lọc hàng triệu bộ dữ liệu và cung cấp các tài liệu tham khảo có khả năng xung đột với một đơn xin cấp bằng sáng chế đã nộp. (Ảnh: koto_feja/iStock/Getty Images Plus)

Chẳng hạn, Văn phòng Sở hữu Trí tuệ Canada đang sử dụng các công cụ tìm kiếm AI có sẵn trên thị trường để tìm ra mối liên kết giữa các trích dẫn, đơn đăng ký sáng chế và tình trạng kỹ thuật hiện tại. Văn phòng Bằng sáng chế Nhật Bản (JPO) đang sử dụng AI để lập chỉ mục tệp, đề xuất các phân loại sáng chế có liên quan và các từ khóa và xếp hạng các tài liệu tình trạng kỹ thuật sáng chế theo mức độ liên quan. Trong khi đó, Văn phòng Nhãn hiệu và Bằng sáng chế Hoa Kỳ (USPTO) đang sử dụng AI để giúp xác định khả năng cấp bằng sáng chế, phân tích lịch sử truy tố bằng sáng chế và cải thiện quyền truy cập công khai vào dữ liệu USPTO.

“Học máy có hiệu quả đối với việc tìm kiếm văn bản và các thuật ngữ được         lập chỉ mục, nhưng kém hiệu quả hơn đối với các bằng sáng chế liên quan   đến thành phần cấu thành của vật chất, vốn thường chứa dữ liệu quan trọng ẩn chứa ở các cấu trúc bên trong.”

Gần đây, Viện sở hữu công nghiệp quốc gia (INPI) của Brazil đã làm việc với CAS để hoàn thành một dự án sử dụng quy trình làm việc tối ưu hóa có sự hỗ trợ của AI để tăng tốc tìm kiếm tình trạng kỹ thuật trong lĩnh vực hóa học. Các đơn sáng chế lĩnh vực hóa học, chiếm khoảng 15% số hồ sơ tồn đọng của INPI Brazil, cực kỳ phức tạp và yêu cầu cả sự tìm kiếm dựa trên văn bản và dựa trên cấu trúc của các ấn phẩm bằng sáng chế và không phải bằng sáng chế. Thành phần AI của giải pháp được tích hợp bốn luồng thuật toán, diễn đạt những kiểu tương đồng khác nhau và các phân tích khác để đảm bảo kết quả có tính liên quan cao.

Mỗi thuật toán đều có điểm mạnh của nó. Học máy hiệu quả đối với việc tìm kiếm văn bản và các thuật ngữ đã được lập chỉ mục, nhưng kém hiệu quả hơn đối với các bằng sáng chế liên quan đến thành phần cấu thành của vật chất (trong đó có hai hoặc nhiều hơn các hợp chất được trộn lẫn với nhau) vốn thường chứa dữ liệu quan trọng ẩn chứa ở các cấu trúc bên trong. Tương tự như vậy, một cơ sở dữ liệu đồ thị có thể tìm thấy những điểm tương đồng và các liên kết mà học máy không thể. Một thuật toán tổng hợp sau đó phân tích kết quả từ bốn luồng và đi đến một danh sách duy nhất các ấn phẩm có nhiều khả năng có xung đột với đơn đăng ký sáng chế mục tiêu nhất.

Những lợi ích đối với năng suất là rất đáng kể:

Dữ liệu có chất lượng, kết quả có chất lượng

Dữ liệu có chất lượng rất quan trọng để huấn luyện các thuật toán AI. Các thuật toán học máy có thể truy cập càng nhiều dữ liệu thì kết quả của chúng càng phù hợp, chắc chắn và đáng tin cậy. Phần lớn dữ liệu công khai có sẵn không được tuyển chọn có thể bao gồm lỗi sao chép, gắn nhãn sai cho các đơn vị, và ngôn ngữ bằng sáng chế phức tạp quá mức, tất cả đều cản trở việc tìm kiếm. Điều này đặc biệt khó khăn trong lĩnh vực hóa học và khoa học đời sống, nơi các khái niệm được mô tả không nhất quán giữa các ấn phẩm hoặc có các từ khóa được ẩn sâu trong bảng biểu hoặc hình ảnh. Việc sử dụng dữ liệu do nhà khoa học tuyển chọn đã được chuẩn hóa, được chuẩn bị và được kết nối ở định dạng có cấu trúc giúp thông tin có thể được tìm kiếm dễ dàng hơn và cải thiện việc huấn luyện các thuật toán AI cũng như hiệu suất tìm kiếm về tình trạng kỹ thuật của sáng chế.

“Mặc dù việc huấn luyện các nhóm có thể khác nhau giữa các công nghệ,   chuyên ngành và các đơn sáng chế, nhưng cách tiếp cận cơ bản để áp dụng    AI vẫn giống nhau.”

Đối với dự án INPI Brazil, chúng tôi chủ yếu dựa vào Bộ sưu tập nội dung CAS™, bộ sưu tập dữ liệu khoa học đời sống và hóa học lớn nhất thế giới, được trích xuất, lập chỉ mục và liên kết để đơn giản hóa việc truy cập và truy xuất thông tin liên quan. Ngoài ra, chúng tôi đã tạo ra một mẫu bằng sáng chế ngẫu nhiên từ thuật toán huấn luyện mà chúng tôi đã sử dụng như nhóm kiểm soát để đo lường độ chính xác của kết quả và tỷ lệ tìm trúng. Những bằng sáng chế này đã được đánh giá bởi các thẩm định viên tại các văn phòng bằng sáng chế ở Trung Quốc, Nhật Bản, Hoa Kỳ và Châu Âu, đồng thời được nhóm chuyên gia tìm kiếm IP của chúng tôi xác thực về mức độ phù hợp.

Mặc dù việc huấn luyện các nhóm có thể khác nhau giữa các công nghệ, chuyên ngành và các đơn sáng chế, nhưng cách tiếp cận cơ bản để áp dụng AI vẫn giống nhau. Đối với bất kỳ lĩnh vực công nghệ nào, các trích dẫn xung đột được sử dụng để xác định trong suốt quá trình kiểm tra cho mọi nhóm huấn luyện. Các chuyên môn có độ phức tạp cao như hóa học có thể hoạt động tốt hơn với nhóm huấn luyện theo chủ đề cụ thể, nhưng các chuyên môn khác có thể không cho thấy sự cải thiện đáng kể khi sử dụng nhóm huấn luyện nhắm mục tiêu. Trong nhiều lĩnh vực, miễn là công nghệ được hiện diện trong một nhóm huấn luyện chung, các mô hình sẽ hoạt động tốt.

Tuy vậy, chất lượng của dữ liệu có tầm quan trọng đáng kể.

Sự tích hợp tận dụng chuyên môn con người và quy trình làm việc và công nghệ

Các nhóm dự án AI yêu cầu một phạm vi rộng lớn trình độ chuyên môn về các lĩnh vực khác nhau. Dự án INPI Brazil đã kết hợp công nghệ với các chuyên gia về phân tích dữ liệu, tích hợp quy trình làm việc, điện toán hiệu suất cao, sự tìm kiếm mang tính khoa học và nhiều lĩnh vực khác.

Các thành viên trong nhóm cần có chuyên môn liên chức năng trong các thử thách và kết quả đầu ra đang được đề cập đến. Chẳng hạn, một người có kinh nghiệm về khoa học dữ liệu có thể không phát triển được các thuật toán hiệu quả hoàn toàn nếu họ không hiểu các sắc thái của cấu trúc hóa học. Các nhà khoa học máy tính tạo ra các mô hình học máy cũng phải hiểu cấu trúc và dữ liệu hóa học.

Tích hợp quy trình làm việc là một nguyên tắc quan trọng khác trong việc tạo ra một giải pháp toàn diện cho các văn phòng bằng sáng chế. Những thẩm định viên phải truy cập nhiều hệ thống và thư mục để tìm kiếm tài liệu trong quá trình đánh giá có thể hưởng lợi từ những cải tiến quy trình làm việc và những cải tiến công nghệ hướng đến một bảng điều khiển kỹ thuật số duy nhất nơi có thể truy cập và phân tích tất cả các đơn đăng ký và tài liệu hỗ trợ cũng như nơi họ có thể thấy lý do tại sao một số tài liệu tham khảo nhất định được trả về và kết quả được tạo ra như thế nào, cung cấp khả năng truy xuất nguồn gốc mà họ cần để ghi lại các quyết định truy tố và đánh giá chất lượng nội bộ.

Tổng kết lại

Có thể cải thiện đáng kể năng suất, hiệu quả và dịch vụ khách hàng của văn phòng bằng sáng chế khi các thẩm định viên có thể sử dụng các công cụ được xây dựng dựa trên các công nghệ mới nhất, chẳng hạn như AI. Khi sự đổi mới tăng nhanh, số lượng và độ phức tạp của các đơn xin cấp bằng sáng chế cũng tăng theo. Điều này có nghĩa là các văn phòng bằng sáng chế sẽ tiếp tục yêu cầu các phương pháp mới để tối ưu hóa quy trình thẩm định bằng sáng chế và do đó đáp ứng kỳ vọng của các bên liên quan về mức độ hài lòng cao hơn đối với dịch vụ.

Mặc dù các giải pháp AI có thể giúp giải quyết những thách thức không ngừng phát triển này, nhưng chúng vẫn sẽ yêu cầu chuyên môn để triển khai các phương pháp phù hợp. Cách tiếp cận với “một mô hình phù hợp cho tất cả” sẽ không hiệu quả vì không có hai văn phòng cấp bằng sáng chế nào có nhu cầu giống nhau. Các văn phòng sáng chế có các hoạt động chung giống nhau nhưng khác nhau về trình độ nhân sự và công nghệ cần thiết để hỗ trợ từng lĩnh vực. Mặc dù các thuật toán có thể giải quyết một nhu cầu chung, nhưng cách thẩm định viên tương tác với kết quả đầu ra có thể rất khác nhau dựa trên môi trường công nghệ hiện có của họ.

“Có thể cải thiện đáng kể năng suất, hiệu quả và dịch vụ khách hàng của văn       phòng bằng sáng chế khi các thẩm định viên có thể sử dụng các công cụ      được xây dựng dựa trên các công nghệ mới nhất, chẳng hạn như AI.”

Những văn phòng sáng chế đang tìm cách đạt được các kết quả chiến lược của mình sẽ yêu cầu những đổi mới tùy chỉnh đáp ứng mong đợi của các bên liên quan bất chấp những hạn chế về nguồn lực. Sự kết hợp giữa dữ liệu tổng hợp đúng đắn, công nghệ và chuyên môn của con người có thể mang lại sự linh hoạt cần thiết để hỗ trợ những cải tiến bền vững trong tương lai.

Đọc thêm về cách AI có thể nâng cao năng suất của hệ thống bằng sáng chế toàn cầu trong sách trắng của CAS có tựa đề “Tính bền vững của hệ thống bằng sáng chế toàn cầu: vai trò của AI trong việc nâng cao năng suất.”

 

Lời cảm ơn: Matthew Bryan và Andras Jokuti , Lĩnh vực Bằng sáng chế và Công nghệ, WIPO
Bruno Poulequen , Ulrike Till và Young-Woo Yun , Lĩnh vực Cơ sở hạ tầng và Nền tảng, WIPO

Biên tập: Catherine Jewell

Nguồn: tạp chí WIPO Magazine của tổ chức SỞ HỮU TRÍ TUỆ QUỐC TẾ:

https://www.wipo.int/wipo_magazine_digital/en/2023/article_0001.html

  1. AI là gì?

Trí tuệ nhân tạo (AI) là lĩnh vực công nghệ đang có bước phát triển mạnh mẽ hiện nay. Nhưng lĩnh vực này vô cùng phức tạp với những thuật ngữ kỹ thuật và toán học, và việc cố gắng hiểu chúng là gì và cách thức hoạt động ra sao đủ khiến bất cứ ai cũng cảm thấy nản lòng. Trong khoa học máy tính, trí tuệ nhân tạo hay AI (tiếng Anh: artificial intelligence), đôi khi được gọi là trí thông minh nhân tạo, là trí thông minh được thể hiện bằng máy móc, trái ngược với trí thông minh tự nhiên của con người. Thông thường, thuật ngữ “trí tuệ nhân tạo” thường được sử dụng để mô tả các máy móc (hoặc máy tính) có khả năng bắt chước các chức năng “nhận thức” mà con người thường phải liên kết với tâm trí, như “học tập” và “giải quyết vấn đề” theo Wikipedia.

 

  1. Sự phát triển của AI trong những thập niên tới sẽ là xu hướng công nghệ chủ đạo?

MICROSOFT mất tới 25 năm để trở thành 1 hãng phần mềm tên tuổi hàng đầu thế giới, GOOGLE mất 15 năm để thống lĩnh thị trường quảng cáo online, marketing và nội dung số, APPLE mất 10 năm để vươn lên trở thành một hãng sản xuất điện thoại thông minh hàng đầu thế giới, còn SamSung mất tới hơn 25 năm để trở thành 1 Chaebol mạnh nhất trong lĩnh vực công nghệ  và sản xuất điện tử ở Châu Á Thái Bình Dương. Nhưng ngày hôm qua thôi, CHATGPT từ 1 phần mềm, trang web vô danh chỉ mất 3 tháng để nổi danh hàng đầu trong lĩnh vực AI với hơn 100 triệu tài khoản đăng ký. Tất nhiên trước ChatGPT đã có nhiều hãng công nghệ thử nghiệm công nghệ AI nhưng chưa có ai dám đưa ra thử nghiệm thực sự cho người dùng vì họ sợ rằng các yếu điểm của lĩnh vực này có thể bộc lộc và thất bại, nhưng hãng công nghệ đứng sau Open AI đã sẵn sàng bước ra sân khấu trong vai trò được hoặc mất tất cả và họ đã thành công.

Họ đã được đầu tư và cam kết mạnh mẽ từ hãng phần mềm và điện toán đám mây hàng đầu thế giới Microsoft sẵn lòng tài trợ dài hạn, cấp vốn và phát triển lâu dài. Có lẽ chưa bao giờ Microsoft nhận ra rằng mình đã tụt hậu nhanh đến thế nào khi bỏ mất thị phần phần mềm trực tuyến vào tay Google, Apple và mất hẳn miếng bánh Điện thoại thông minh vào tay Apple, Samsung, Oppo, Huewei.. Nhưng họ đã nhìn ra 1 tương lai mới khi nhìn thấy ChatGPT. Về lâu dài thế giới vẫn còn ai đó đang xài Windows và Office offline trên những máy Laptop cũ kỹ và cố gắng mỗi năm đóng mức phí 30-40 USD cho 1 năm sử dụng Office 365 hoặc vài trăm USD cho hệ điều hành WINDOWS, nhưng nó đang dần thành quá khứ.khi mà Open Office, Android trực tuyến hay trợ lý Siri sẵn lòng hỗ trợ. Có gì đâu chỉ là 1 vài trang văn bản, vài bảng tính mô tả mà hiện tại bạn phải đau đầu học các kỹ năng Word, Excel, PowerPoint để thuyết trình cho đồng nghiệp và đối tác. Nhưng điều này sẽ là quá khứ vì trong tương lai với khả năng của AI, bạn chỉ nêu ý tưởng, gửi dữ liệu thô và hô.. ACTION… tất cả đã có Siri hay trợ lý Google lo. Bạn sẽ có 1 bản thuyết trình đẹp như tranh, thậm chí nếu bạn lười đọc đã có trợ lý ảo đọc hộ hoặc thậm chí nó sẽ giả giọng bạn luôn nếu bạn đã cung cấp dữ liệu giọng nói cho nó. Trong 1 cuộc họp trực tuyến thì hoàn toàn không ai biết là bạn đang đọc hay trợ lý ảo đang thuyết trình.

Phải chăng chúng ta đang nghe 1 câu chuyện giả tưởng, không đó là sự thực không xa vời mà trong chỉ vài năm nữa thôi khi các phiên bản cải tiến của ChatGPT ưu việt hơn, thông minh hơn và.. tốn điện hơn ra đời. Nhưng cô lễ tân, y tá mặt đầy cau có khó chịu khi hàng trăm người xếp hàng chờ đến lượt khám ở Bệnh Viện Việt Đức Hà nội sẽ mất việc… Thay vào đó là giọng nói thỏ thẻ nhẹ nhàng hướng dẫn người bệnh tại bệnh viện rằng bạn nên đi chụp Citi tự động ở phòng A, nội soi tự động tại phòng B…, tất nhiên trước đó bạn đã được khám tổng quát bởi 1 bác sĩ AI chuyên nghiệp ngay tại nhà và bạn sẽ trả tiền khám tùy theo phiên bản khám bệnh chuyên sâu tới mức nào của.. các hãng Y dược học đã sáng tạo ra AI đó.

ChatGPT chỉ là 1 đứa trẻ thơ dù nó đã biết làm toán, viết code, soạn văn… nhưng nó chỉ là khởi đầu của các AI hậu bối chuyên sâu hơn, phức tạp hơn và ít lỗi hơn.

Hơn bao giờ hết con người thấy mình trở nên yếu kém đến vậy trong thế giới máy móc. Hôm nay chúng ta cười lộn ruột trước câu trả lời ngô nghê của ChatGPT nhưng ngày mai chúng ta sẽ đau điếng khi nghe 1 phiên bản ChatGPT khác nói rằng bạn đang đạo văn, bạn đang copy dữ liệu từ 1 nguồn website khác. Tất nhiên bài viết này là độc quyền trên WINCOLAW.COM.VN và trợ lý Google sẽ nhận ra điều đó.

Chào mừng bạn đã đến với kỷ nguyên công nghệ mới: TRÍ TUỆ NHÂN TẠO.

Ở phần 2 của bài viết chúng tôi sẽ nói về “Bảo Vệ Quyền Sở Hữu Trí Tuệ Trong Kỷ Nguyên AI”

Bài này chúng ta sẽ tìm hiểu vi phạm SHTT game là gì và cần đăng ký bảo hộ SHTT với Games như thế nào. 

I) Vi phạm SHTT game là gì

Nếu như là một người thường xuyên chơi game,  có thể bạn đã từng rất thích thú với một tựa game mà khiến bạn có thể chơi một cách hăng say, nhưng sau đó lại bắt gặp một game khác tuy không giống hoàn toàn như có điều gì đó “từa tựa” với game mình yêu thích. Vậy game mà bạn nhận thấy “từa tựa” đó có vi phạm gì về mặt pháp luật nói chung và luật SHTT nói riêng không? Chúng ta cùng phân tích những hành vi xâm phạm quyền tác giả được đề cập đến trong luật SHTT như sau:

Điều 28. Hành vi xâm phạm quyền tác giả

  1. Chiếm đoạt quyền tác giả đối với tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học.
  2. Mạo danh tác giả.
  3. Công bố, phân phối tác phẩm mà không được phép của tác giả.
  4. Công bố, phân phối tác phẩm có đồng tác giả mà không được phép của đồng tác giả đó.
  5. Sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả.
  6. Sao chép tác phẩm mà không được phép của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, trừ trường hợp quy định tại điểm a và điểm đ khoản 1 Điều 25 của Luật này.
  7. Làm tác phẩm phái sinh mà không được phép của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả đối với tác phẩm được dùng để làm tác phẩm phái sinh, trừ trường hợp quy định tại điểm i khoản 1 Điều 25 của Luật này.
  8. Sử dụng tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả, không trả tiền nhuận bút, thù lao, quyền lợi vật chất khác theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 25 của Luật này.
  9. Cho thuê tác phẩm mà không trả tiền nhuận bút, thù lao và quyền lợi vật chất khác cho tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả.
  10. Nhân bản, sản xuất bản sao, phân phối, trưng bày hoặc truyền đạt tác phẩm đến công chúng qua mạng truyền thông và các phương tiện kỹ thuật số mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả.
  11. Xuất bản tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả.
  12. Cố ý huỷ bỏ hoặc làm vô hiệu các biện pháp kỹ thuật do chủ sở hữu quyền tác giả thực hiện để bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm của mình.
  13. Cố ý xoá, thay đổi thông tin quản lý quyền dưới hình thức điện tử có trong tác phẩm.
  14. Sản xuất, lắp ráp, biến đổi, phân phối, nhập khẩu, xuất khẩu, bán hoặc cho thuê thiết bị khi biết hoặc có cơ sở để biết thiết bị đó làm vô hiệu các biện pháp kỹ thuật do chủ sở hữu quyền tác giả thực hiện để bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm của mình.
  15. Làm và bán tác phẩm mà chữ ký của tác giả bị giả mạo.
  16. Xuất khẩu, nhập khẩu, phân phối bản sao tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả.

Như vậy, bất kỳ hành vi nào xảy ra đối với game mà được đề cập đến trong các điều nêu trên đều có thể được quy vào hành vi xậm phạm quyền tác giả game.

Ví dụ về vụ kiện xoay quanh hình ảnh chú gấu trúc trong game Taichi. Cụ thể, Snail Game phát hành game mobile (dành cho thiết bị di động) có tên là Taichi Panda. Theo đó, Blizzard Entertainment, Inc. cho rằng hình tượng chú gấu trúc của Snail Game giống với chú gấu trúc trong đoạn phim ngắn World of Warcraft: Mists of Pandaria của hãng. Chính vì sự trùng hợp này nên Blizzard quyết định kiện Snail Game vì đã ăn cắp bản quyền nhân vật của mình.

Việc nhân vật game “từa tựa” một nhân vật nào đó trong game khác cũng có thể là một hành xi xâm phạm quyền tác giả game nếu việc “từa tựa” đó là cố ý và có mục đích cụ thể.

Ví dụ khác là hiện tượng game Flappy bird của tác giả Nguyễn Hà Đông phát hành năm 2013. Ban đầu game chỉ được phát hành trên hệ điều hành iOS dành cho các thiết bị trong hệ sinh thái Apple. Tuy nhiên, sau sự thành công bất ngờ của game này với số lượng người tải và chơi game tăng vọt, game đã được chỉnh sửa để phát hành trên cả nền tảng Android cho các người chơi không sử dụng thiết bị chạy hệ điều hành iOS. Đến tháng 2/2014 tuy trò chơi đã được chính tác giả gỡ trên kho ứng dụng, nhưng trên kho ứng dụng vẫn còn tồn tại hàng hoạt những tựa game có nội dung, đồ họa và cách chơi gần như sao chép y hệt game Flappy bird với những cái tên khác như: Clumsy Bird, Flappy Fly, Falppy Fish, Flappy Duck, Flappy Dragon, Flappy Bug, Flappy Pig,….. Tuy không có vụ kiện nào diễn ra nhưng có thể thấy việc xâm phạm bản quyền game có thể diễn ra với tốc độ nhanh và phạm vi rộng đến mức nào.

II) Vì sao cần đăng ký bảo hộ quyền tác giả game?

Quyền tác giả được phát sinh đồng nghĩa với việc nó cần được bảo hộ, ở đây là tác giả của game. Việc bảo hộ quyền tác giả đúng như bản chất tên gọi của nó, là bảo vệ quyền của người lập trình ra và sở hữu game đó theo quy định của Pháp luật sở hữu trí tuệ.

Nếu việc đăng ký bảo hộ không được thực hiện sớm nhất có thể-như đã đề cập ở trên, ngay cả khi game còn đang trong quá trình xây dựng và phát triển chưa được phát hành tới công chúng thì việc vi phạm luôn thường trực xảy ra, gây ra những hậu quả khó lường cho tác giả game, thậm chí là thiệt hại vô cùng lớn về mặt kinh tế.

Hãy thử tưởng tượng một công ty lớn dành rất nhiều kinh phí và nguồn lực để đầu tư phát triển một tựa game và bị đánh cắp mã nguồn sẽ như thế nào? Họ mất công nghiên cứu, khảo sát nhu cầu thị hiếu khách hàng, mua các ứng dụng công nghệ hỗ trợ, thuê các chuyên gia ở nhiều lĩnh vực khác tư vấn,….để xây dựng được một tựa game thời thượng và nắm bắt được trào lưu của cộng đồng người chơi game. Nhưng khi chưa kịp phát hành thì vì một lí do nào đó đã bị lấy cắp mã nguồn bởi một công ty đối thủ. Công ty này sau khi đánh cắp mã nguồn đã chỉnh sửa lại các nhân vật và kịch bản game (bao gồm cả tên gọi của game) rồi phát hành trước khi game mà họ đánh cắp được phát hành. Điều này sẽ khiến cho lượng khách hàng đổ dồn về sử dụng game của công ty đánh cắp, dẫn tới game của công ty ban đầu thất bại vì không có người chơi. Không chỉ dừng lại ở thất bại về khách hàng, công ty ban đầu còn thiệt hại toàn bộ chi phí nghiên cứu phát triển do mình đã bỏ ra, và đối với những dự án tâm huyết điều này có thể kéo theo sự sụp đổ của cả một doanh nghiệp.

Quy trình đăng ký bảo hộ quyền tác giả game

Theo quy định mới nhất về vấn đề đăng ký quyền tác giả, để có thể đăng ký bảo hộ quyền tác giả game chúng ta cần thực hiện các bước sau:

 Sau khi chuẩn bị kĩ về mặt nội dung, hồ sơ nói trên tác giả có thể đến làm việc trực tiếp với Công Ty Luật TNHH WINCO để tham vấn them và chúng tôi sẽ hỗ trợ bạn hoàn thiện thủ tục giấy tờ tại Cục Bản Quyền Tác Giả. Ngoài ra với các Game phát hành tại nhiều Quốc gia, WINCO cũng có thể hỗ trợ tư vấn tác giả/ chủ sở hữu về việc bảo hộ quyền tác giả/tác phẩm tại các quốc gia khác nếu các quốc gia đó có liên hệ với Việt nam về quyền bảo hộ tác giả tác phẩm. Thông qua các đối tác là hàng trăm hãng Luật SHTT trên toàn thế giới WINCO hoàn toàn có thể hỗ trợ bạn hoàn thiện thủ tục hồ sơ giấy tờ bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ/ tác quyền của mình.

Trong vòng 15 ngày làm việc kể từ ngày hồ sơ hợp lệ được xác nhận nộp, Cục bản quyền tác giả sẽ có kết quả trả người nộp là Giấy chứng nhận đăng ký bản quyền tác giả. Trường hợp Cục bản quyền từ chối cấp giấy sẽ kèm văn bản nêu rõ lí do từ chối cho người nộp.

Để tránh việc bị từ chối đơn bảo vệ bản quyền do rất nhiều lý do, bạn nên làm việc trước với WINCO để được tư vấn, lập hồ sơ giải trình để Hồ sơ đăng ký được trọn vẹn và quá trình đăng ký bản quyền sở hữu trí tuệ của Game được

Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả sẽ được ghi nhận trong sổ đăng ký quốc gia về quyền tác giả, quyền liên quan. Thời hạn bảo hộ quyền tác giả đối với game (chương trình máy tính) là 75 năm kể từ ngày game dược công bố.

Mời các bạn theo dõi phần 3 : các xu thế game hiện nay và lợi ích của việc bảo hộ sở hữu trí tuệ trước khi ra mắt

Phần 1: BẢO HỘ QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ ĐỐI VỚI TRÒ ĐIỆN TỬ