Tái thiết Bằng sáng chế: Những khoảnh khắc then chốt của năm 2025 và Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo
Khi năm 2025 dần khép lại, đã đến lúc nhìn lại một năm vừa qua và dự đoán về tương lai. Năm nay được đánh dấu bởi một cuộc “tái thiết cấu trúc” đối với hệ thống bằng sáng chế của Hoa Kỳ. Những gì diễn ra không chỉ là những cải cách nhỏ lẻ, mà là một sự chuyển dịch có phối hợp được thúc đẩy bởi sự thay đổi lãnh đạo, tái định hướng chính sách, áp lực kinh tế và sự tăng tốc của AI — tất cả hội tụ để định hình lại cách các bằng sáng chế được kiểm tra, tranh chấp, thương mại hóa và quản lý.
Sự thay đổi từ cấp cao nhất
Trọng tâm của cuộc tái thiết này là ban lãnh đạo mới tại Nhà Trắng với sự trở lại của Tổng thống Donald J. Trump. Mặc dù không có Tổng thống nào trực tiếp can thiệp vào chính sách đổi mới hàng ngày, nhưng những nhân sự mà Tổng thống Trump bổ nhiệm vào các vị trí quyền lực đang tạo ra tác động to lớn.
Cải cách hành chính bắt đầu sớm với việc xác nhận ông Howard Lutnick làm Bộ trưởng Bộ Thương mại. Ngay lập tức, việc bổ nhiệm bà Coke Stewart làm Phó Giám đốc Cơ quan Sáng chế và Nhãn hiệu Hoa Kỳ (USPTO) đã giúp bà giữ vai trò Quyền Giám đốc trong 8 tháng đầu nhiệm kỳ. Bộ trưởng Lutnick đã giao nhiệm vụ rõ ràng cho bà Stewart để cải tổ cơ quan này theo cách mà thông thường chỉ thấy sau khi một Giám đốc chính thức nhậm chức. Điều này đã đưa USPTO vào một quỹ đạo mới ngay cả khi ngành công nghiệp đang chờ đợi sự xác nhận của ông John Squires làm Giám đốc vào ngày 18 tháng 9 năm 2025.
Động lực cải cách và Hiệu quả vận hành
Ban lãnh đạo mới của Bộ Thương mại và USPTO đã đóng vai trò là chất xúc tác cho hầu hết những thay đổi dây chuyền trong năm 2025. Với nhiệm vụ cắt giảm hồ sơ tồn đọng, nâng cao chất lượng bằng sáng chế và hiện đại hóa hoạt động, cơ quan này đã hành động quyết đoán — đặt tốc độ, trách nhiệm giải trình và tính gắn kết chiến lược lên hàng đầu.
Kể từ khi nhậm chức, Giám đốc Squires đã “nhấn ga” mạnh mẽ hơn, không lãng phí thời gian để để lại dấu ấn trong chính sách đủ điều kiện cấp bằng sáng chế, đề xuất các quy tắc mới nhằm hạn chế đáng kể quyền lực của Hội đồng Xét xử và Khiếu nại Bằng sáng chế (PTAB), đồng thời tiếp tục ủng hộ các nhà đổi mới bằng cách yêu cầu các bằng sáng chế phải mạnh mẽ và có chủ quyền rõ ràng.
Sự xoay trục tại PTAB và Tiêu chuẩn đủ điều kiện
Một trong những kết quả quan trọng nhất là việc hiệu chuẩn lại các thủ tục sau cấp bằng tại PTAB. Các tiêu chuẩn từ chối chặt chẽ hơn và yêu cầu khắt khe về các bên liên quan trực tiếp đã tạo ra sự chuyển dịch rõ rệt, tách rời khỏi các thủ tục rà soát liên bên (IPR). Chủ sở hữu bằng sáng chế đã giành lại được lợi thế khi những bên thách thức phải đối mặt với nhiều rào cản hơn lần đầu tiên sau nhiều năm.
Đồng thời, năm 2025 đã đưa ra những tín hiệu ủng hộ quyền lợi cấp bằng mạnh mẽ nhất trong hơn một thập kỷ. Thông qua việc cập nhật hướng dẫn và sửa đổi quy trình, USPTO đã đặt nền móng cho một cách tiếp cận dự đoán được và phù hợp hơn với đổi mới sáng tạo — đặc biệt là đối với các phát minh về phần mềm và hỗ trợ bởi AI.
Áp lực kinh tế và Chiến lược danh mục đầu tư
Thực tế kinh tế cũng buộc các hành vi phải thay đổi. Việc tăng phí USPTO đáng kể — kết hợp với việc cắt giảm chi phí doanh nghiệp — đã đẩy các đội ngũ nội bộ phải xem xét lại chiến lược danh mục đầu tư. Năm nay chứng kiến kỷ luật nộp đơn khắt khe hơn, cắt tỉa các bằng sáng chế kém hiệu quả để tiết kiệm phí duy trì, và giám sát chặt chẽ chi phí thuê tư vấn bên ngoài. Các nhóm pháp lý nội bộ trở nên dựa trên dữ liệu nhiều hơn và chiến lược hơn.
Sự bình thường hóa của Trí tuệ nhân tạo (AI)
Bao trùm lên tất cả là sự bình thường hóa nhanh chóng của AI. USPTO đã đẩy nhanh các dự án AI nội bộ để cải thiện việc tìm kiếm các giải pháp kỹ thuật đã biết và hiệu quả kiểm tra. Trong khi đó, các luật sư và chuyên gia ngày càng áp dụng các công cụ AI để soạn thảo, tìm kiếm và phân tích. Những gì được coi là “thử nghiệm” vào đầu năm 2025 đã trở thành “tiêu chuẩn bắt buộc” vào cuối năm. Những đơn vị không kịp thích nghi đang bị tụt lại phía sau một cách nhanh chóng.
Hình ảnh minh họa: Hình ảnh sự kết hợp giữa bộ não người và các mạch điện tử của robot đang cùng nhau viết lên một tờ đơn đăng ký bằng sáng chế.
Những điểm nóng trong tương lai
Năm qua cũng làm nổi lên những điểm căng thẳng sẽ định hình giai đoạn tiếp theo: sự thay đổi văn hóa của các kiểm tra viên, sự không chắc chắn xung quanh luật pháp về bằng sáng chế, khả năng xuất hiện “thuế bằng sáng chế” và áp lực mới đối với các bằng sáng chế của trường đại học và Đạo luật Bayh-Dole. Những vấn đề chưa được giải quyết này cho thấy rằng dù quá trình tái thiết đã bắt đầu, hệ thống vẫn đang trong trạng thái biến động.