Không chỉ có AI: Những quyết định bản quyền truyền thống năm 2025 bạn cần lưu tâm

“Kết quả của vụ kiện [Cox v. Sony] có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa sang các ngành công nghiệp khác, bao gồm cả AI, nơi các hệ thống thường được sử dụng để tạo ra các tác phẩm vi phạm mà nhà cung cấp dịch vụ không hề hay biết trực tiếp.”

Trong một năm bị chi phối bởi các vụ kiện bản quyền liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI), năm 2025 cũng chứng kiến nhiều vụ án có sức ảnh hưởng lớn về các vấn đề bản quyền truyền thống. Mặc dù Tòa án Tối cao Hoa Kỳ không đưa ra phán quyết cuối cùng cho một vụ kiện bản quyền nào trong năm nay, nhưng họ đã lắng nghe các tranh tụng về trách nhiệm liên đới (secondary liability) và tính cố ý (willfulness) trong vụ Cox v. Sony. Các tòa án cấp dưới vẫn tiếp tục vật lộn với việc áp dụng các yếu tố “sử dụng hợp lý” (fair use) sau hai năm kể từ phán quyết Warhol v. Goldsmith. Sự chia rẽ về việc liệu “kiểm tra máy chủ” (server test) có áp dụng cho các tác phẩm nhúng hay không ngày càng sâu sắc.

Tòa án Tối cao xem xét Trách nhiệm liên đới và Tính cố ý

Vụ kiện nổi bật nhất năm 2025 có thể định nghĩa lại ranh giới của trách nhiệm liên đới theo Luật Bản quyền. Trong vụ Cox Communications v. Sony Music, một nhóm các công ty âm nhạc đã kiện Cox vì vi phạm bản quyền dựa trên cáo buộc rằng họ không thực hiện chính sách chấm dứt tài khoản của những người tái vi phạm.

Tòa án Tối cao đã đồng ý xem xét: (1) Liệu các nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) có phải chịu trách nhiệm vì “đóng góp đáng kể” vào việc vi phạm nếu họ không đóng tài khoản vi phạm hay không; và (2) Liệu chỉ riêng việc “biết” về hành vi vi phạm có cấu thành tính cố ý hay không. Quyết định này sẽ ảnh hưởng lớn đến khả năng kiểm soát vi phạm trực tuyến của các chủ sở hữu bản quyền và trách nhiệm của các ISP.

Các tòa án vật lộn với “Sử dụng hợp lý” (Fair Use) sau vụ Warhol

Hai năm sau vụ Warhol, các tòa án cấp dưới vẫn đang dò dẫm trong việc áp dụng “fair use”.

• Tại Tòa phúc thẩm khu vực 2, việc sử dụng ảnh một phụ nữ Nga với rắn cưng trong một bài báo trực tuyến bị tuyên là không phải sử dụng hợp lý vì nó không truyền tải ý nghĩa khác biệt so với nguyên bản.
• Ngược lại, việc một giảng viên sử dụng văn bản của đồng nghiệp trong bài thuyết trình hội thảo lại được coi là sử dụng hợp lý vì nó mang tính chất giảng dạy và học thuật.
• Tại New York, việc nhúng (embed) video của Michael Jordan từ mạng xã hội X vào bài báo cũng được tuyên là sử dụng hợp lý vì video đó chính là chủ đề được bình luận trong bài viết.

“Kiểm tra máy chủ” (Server Test) vẫn chưa có hồi kết

Việc áp dụng “kiểm tra máy chủ” — quan điểm cho rằng một trang web chỉ vi phạm nếu tác phẩm được lưu trữ trên máy chủ của họ — vẫn gây chia rẽ. Trong khi khu vực 9 (Ninth Circuit) ủng hộ bài kiểm tra này, thì các tòa án tại New York và Texas lại bác bỏ, cho rằng việc hiển thị tác phẩm trái phép (dù là nhúng từ nguồn khác) vẫn cấu thành vi phạm. Sự thiếu thống nhất này tạo ra rủi ro pháp lý lớn cho các công ty truyền thông và những người sáng tạo nội dung trực tuyến.

Làm rõ quyền “Tiếp cận” tác phẩm trực tuyến

Trong vụ Woodland v. Hill, một nghệ sĩ tự do đã kiện rapper Lil Nas X vì những bức ảnh có tư thế tương tự trên Instagram. Tòa phúc thẩm khu vực 9 đã bác bỏ vụ kiện vì nguyên đơn không chứng minh được bị đơn có quyền “tiếp cận” (access) tác phẩm. Tòa khẳng định rằng việc chỉ hoạt động chung trên mạng xã hội, các thuật toán gợi ý hay số lượng hình ảnh tương tự là không đủ để khẳng định bị đơn đã xem tác phẩm của nguyên đơn nếu không có tương tác trực tiếp như “like” hoặc “follow”.