I. Cạnh tranh không lành mạnh về quyền sở hữu công nghiệp

1.1 Hành vi cạnh tranh không lành mạnh là gì?

Theo quy định tại khoản 6 Điều 3 Luật Cạnh tranh năm 2018 thì:

“Hành vi cạnh tranh không lành mạnh là hành vi của doanh nghiệp trái với nguyên tắc thiện chí, trung thực, tập quán thương mại và các chuẩn mực khác trong kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác”.

Cạnh tranh là động lực thúc đẩy nền kinh tế phát triển, bởi cạnh tranh làm cho người sản xuất năng động hơn, nhạy bén hơn, nắm bắt tốt hơn nhu cầu của người tiêu dùng, buộc họ phải đưa ra những sản phẩm, chiến lược có hiệu quả kinh tế.

Tuy nhiên, để đạt được lợi ích kinh tế, thông qua quá trình sản xuất, kinh doanh của mình, doanh nghiệp đã thực hiện các hành vi thương mại không trung thực nhằm tạo ra lợi thế cạnh tranh, lợi nhuận cho bản thân mình. Hành vi đó làm ảnh hưởng tiêu cực đến các doanh nghiệp khác. Đó chính là hành vi cạnh tranh không lành mạnh.

1.2 Quyền sở hữu công nghiệp là gì?

Theo quy định tại khoản 4 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, sửa đổi, bổ sung năm 2009, năm 2019 thì: “Quyền sở hữu công nghiệp là quyền của tổ chức, cá nhân đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý, bí mật kinh doanh do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu và quyền chống cạnh tranh không lành mạnh”.

Theo quy định tại khoản 2 Điều 3 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, sửa đổi, bổ sung năm 2009, năm 2019 thì đối tượng quyền sở hữu công nghiệp bao gồm sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, bí mật kinh doanh, nhãn hiệu, tên thương mại và chỉ dẫn địa lý.

Theo quy định tại khoản 12, 13, 15, 16, 21, 22, 23 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, sửa đổi, bổ sung năm 2009, năm 2019 thì:

Sáng chế là giải pháp kỹ thuật dưới dạng sản phẩm hoặc quy trình nhằm giải quyết một vấn đề xác định bằng việc ứng dụng các quy luật tự nhiên.

Kiểu dáng công nghiệp là hình dáng bên ngoài của sản phẩm được thể hiện bằng hình khối, đường nét, màu sắc hoặc sự kết hợp những yếu tố này.

Thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn (sau đây gọi là thiết kế bố trí) là cấu trúc không gian của các phần tử mạch và mối liên kết các phần tử đó trong mạch tích hợp bán dẫn.

Bí mật kinh doanh là thông tin thu được từ hoạt động đầu tư tài chính, trí tuệ, chưa được bộc lộ và có khả năng sử dụng trong kinh doanh.

Nhãn hiệu là dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hoá, dịch vụ của các tổ chức, cá nhân khác nhau.

Tên thương mại là tên gọi của tổ chức, cá nhân dùng trong hoạt động kinh doanh để phân biệt chủ thể kinh doanh mang tên gọi đó với chủ thể kinh doanh khác trong cùng lĩnh vực và khu vực kinh doanh.

Chỉ dẫn địa lý là dấu hiệu dùng để chỉ sản phẩm có nguồn gốc từ khu vực, địa phương, vùng lãnh thổ hay quốc gia cụ thể.

1.3 Cạnh tranh không lành mạnh về quyền sở hữu công nghiệp là gì?

Hiện nay, pháp luật chưa đưa ra khái niệm cụ thể về hành vi cạnh tranh không lành mạnh về quyền sở hữu công nghiệp mà pháp luật chỉ liệt kê ra các hành vi cạnh tranh không lành mạnh về quyền sở hữu công nghiệp. Nhưng dựa vào các định nghĩa trên, có thể hiểu hành vi về cạnh tranh không lành mạnh về quyền sở hữu công nghiệp là: Hành vi cạnh tranh của doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh trái với những chuẩn mực thông thường về đạo đức kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến lợi ích nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác hoặc người tiêu dùng về quyền sở hữu công nghiệp.

II. Các hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong sở hữu công nghiệp

Theo quy định tại điểm d khoản 3 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, sửa đổi, bổ sung năm 2009, năm 2019 thì: “Quyền chống cạnh tranh không lành mạnh được xác lập trên cơ sở hoạt động cạnh tranh trong kinh doanh”.

Theo khoản 1.8 Điều 1 Mục 1 Thông tư 01/2007/TT-BKHCN ngày 14 tháng 02 năm 2007 hướng dẫn thi hành Nghị định số 103/2006/NĐ-CP ngày 22 tháng 9 năm 2006 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ về sở hữu công nghiệp thì: “Quyền chống cạnh tranh không lành mạnh được xác lập trên cơ sở thực tiễn của hoạt động cạnh tranh mà không cần thực hiện thủ tục đăng ký tại Cục Sở hữu trí tuệ. Khi sử dụng quyền chống cạnh tranh không lành mạnh, chủ thể phải chứng minh quyền của mình bằng các chứng cứ thể hiện đối tượng, lĩnh vực, lãnh thổ, thời gian kinh doanh liên quan đến hoạt động cạnh tranh”.

Về hành vi cạnh tranh không lành mạnh, quy định tại Điều 130 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, sửa đổi, bổ sung năm 2009 nêu rõ các trường hợp như sau:

“Điều 130. Hành vi cạnh tranh không lành mạnh

  1. Các hành vi sau đây bị coi là hành vi cạnh tranh không lành mạnh:
  2. a) Sử dụng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn về chủ thể kinh doanh, hoạt động kinh doanh, nguồn gốc thương mại của hàng hoá, dịch vụ;
  3. b) Sử dụng chỉ dẫn thương mại gây nhầm lẫn về xuất xứ, cách sản xuất, tính năng, chất lượng, số lượng hoặc đặc điểm khác của hàng hoá, dịch vụ; về điều kiện cung cấp hàng hoá, dịch vụ;
  4. c) Sử dụng nhãn hiệu được bảo hộ tại một nước là thành viên của điều ước quốc tế có quy định cấm người đại diện hoặc đại lý của chủ sở hữu nhãn hiệu sử dụng nhãn hiệu đó mà Việt Nam cũng là thành viên, nếu người sử dụng là người đại diện hoặc đại lý của chủ sở hữu nhãn hiệu và việc sử dụng đó không được sự đồng ý của chủ sở hữu nhãn hiệu và không có lý do chính đáng;
  5. d) Đăng ký, chiếm giữ quyền sử dụng hoặc sử dụng tên miền trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn với nhãn hiệu, tên thương mại được bảo hộ của người khác hoặc chỉ dẫn địa lý mà mình không có quyền sử dụng nhằm mục đích chiếm giữ tên miền, lợi dụng hoặc làm thiệt hại đến uy tín, danh tiếng của nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý tương ứng.
  6. Chỉ dẫn thương mại quy định tại khoản 1 Điều này là các dấu hiệu, thông tin nhằm hướng dẫn thương mại hàng hoá, dịch vụ, bao gồm nhãn hiệu, tên thương mại, biểu tượng kinh doanh, khẩu hiệu kinh doanh, chỉ dẫn địa lý, kiểu dáng bao bì của hàng hoá, nhãn hàng hoá.
  7. Hành vi sử dụng chỉ dẫn thương mại quy định tại khoản 1 Điều này bao gồm các hành vi gắn chỉ dẫn thương mại đó lên hàng hoá, bao bì hàng hoá, phương tiện dịch vụ, giấy tờ giao dịch kinh doanh, phương tiện quảng cáo; bán, quảng cáo để bán, tàng trữ để bán, nhập khẩu hàng hoá có gắn chỉ dẫn thương mại đó”.

Có thể thấy rằng, pháp luật về sở hữu trí tuệ đã quy định rõ về các hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Tuy nhiên, không phải mọi hành vi cạnh tranh không lành mạnh đều thuộc sự điều chỉnh của pháp luật sở hữu trí tuệ, mà chỉ có những hành vi cạnh tranh không lành mạnh liên quan đến quyền sở hữu công nghiệp được quy định tại Điều 130 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, sửa đổi, bổ sung năm 2009, năm 2019 mới vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ (vi phạm cả luật cạnh tranh). Mặt khác, những hành vi cạnh tranh không lành mạnh nhưng không liên quan đến quyền sở hữu công nghiệp sẽ chỉ bị coi là vi phạm luật cạnh tranh.

Biện pháp xử lý đối với hành vi cạnh tranh không lành mạnh về quyền sở hữu công nghiệp

Quy định tại khoản 3 Điều 198 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 sửa đổi, bổ sung năm 2009, năm 2019 cho phép:

“Tổ chức, cá nhân bị thiệt hại hoặc có khả năng bị thiệt hại do hành vi cạnh tranh không lành mạnh có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng các biện pháp dân sự quy định tại Điều 202 của Luật này và các biện pháp hành chính theo quy định của pháp luật về cạnh tranh”.

Biện pháp dân sự: Theo quy định tại Điều 202 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, sửa đổi, bổ sung năm 2009, năm 2019, các biện pháp dân sự gồm:

– Buộc chấm dứt hành vi xâm phạm;

– Buộc xin lỗi, cải chính công khai;

– Buộc thực hiện nghĩa vụ dân sự;

– Buộc bồi thường thiệt hại;

– Buộc tiêu huỷ hoặc buộc phân phối hoặc đưa vào sử dụng không nhằm mục đích thương mại đối với hàng hoá, nguyên liệu, vật liệu và phương tiện được sử dụng chủ yếu để sản xuất, kinh doanh hàng hoá xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ với điều kiện không làm ảnh hưởng đến khả năng khai thác quyền của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ.

Biện pháp hành chính theo pháp luật cạnh tranh: Theo quy định tại Nghị định 75/2019/NĐ-CP ngày 26 tháng 09 năm 2019 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh để áp dụng tương ứng đối với mỗi hành vi vi phạm.

  1. Căn cứ pháp lý

– Luật Cạnh tranh năm 2018;

– Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, sửa đổi, bổ sung năm 2009, năm 2019;

– Nghị định 75/2019/NĐ-CP ngày 26 tháng 09 năm 2019 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực cạnh tranh;

– Thông tư 01/2007/TT-BKHCN ngày 14 tháng 02 năm 2007 hướng dẫn thi hành Nghị định số 103/2006/NĐ-CP ngày 22 tháng 9 năm 2006 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ về sở hữu công nghiệp;

 

Bài này chúng ta sẽ tìm hiểu vi phạm SHTT game là gì và cần đăng ký bảo hộ SHTT với Games như thế nào. 

I) Vi phạm SHTT game là gì

Nếu như là một người thường xuyên chơi game,  có thể bạn đã từng rất thích thú với một tựa game mà khiến bạn có thể chơi một cách hăng say, nhưng sau đó lại bắt gặp một game khác tuy không giống hoàn toàn như có điều gì đó “từa tựa” với game mình yêu thích. Vậy game mà bạn nhận thấy “từa tựa” đó có vi phạm gì về mặt pháp luật nói chung và luật SHTT nói riêng không? Chúng ta cùng phân tích những hành vi xâm phạm quyền tác giả được đề cập đến trong luật SHTT như sau:

Điều 28. Hành vi xâm phạm quyền tác giả

  1. Chiếm đoạt quyền tác giả đối với tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học.
  2. Mạo danh tác giả.
  3. Công bố, phân phối tác phẩm mà không được phép của tác giả.
  4. Công bố, phân phối tác phẩm có đồng tác giả mà không được phép của đồng tác giả đó.
  5. Sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả.
  6. Sao chép tác phẩm mà không được phép của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, trừ trường hợp quy định tại điểm a và điểm đ khoản 1 Điều 25 của Luật này.
  7. Làm tác phẩm phái sinh mà không được phép của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả đối với tác phẩm được dùng để làm tác phẩm phái sinh, trừ trường hợp quy định tại điểm i khoản 1 Điều 25 của Luật này.
  8. Sử dụng tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả, không trả tiền nhuận bút, thù lao, quyền lợi vật chất khác theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 25 của Luật này.
  9. Cho thuê tác phẩm mà không trả tiền nhuận bút, thù lao và quyền lợi vật chất khác cho tác giả hoặc chủ sở hữu quyền tác giả.
  10. Nhân bản, sản xuất bản sao, phân phối, trưng bày hoặc truyền đạt tác phẩm đến công chúng qua mạng truyền thông và các phương tiện kỹ thuật số mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả.
  11. Xuất bản tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả.
  12. Cố ý huỷ bỏ hoặc làm vô hiệu các biện pháp kỹ thuật do chủ sở hữu quyền tác giả thực hiện để bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm của mình.
  13. Cố ý xoá, thay đổi thông tin quản lý quyền dưới hình thức điện tử có trong tác phẩm.
  14. Sản xuất, lắp ráp, biến đổi, phân phối, nhập khẩu, xuất khẩu, bán hoặc cho thuê thiết bị khi biết hoặc có cơ sở để biết thiết bị đó làm vô hiệu các biện pháp kỹ thuật do chủ sở hữu quyền tác giả thực hiện để bảo vệ quyền tác giả đối với tác phẩm của mình.
  15. Làm và bán tác phẩm mà chữ ký của tác giả bị giả mạo.
  16. Xuất khẩu, nhập khẩu, phân phối bản sao tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu quyền tác giả.

Như vậy, bất kỳ hành vi nào xảy ra đối với game mà được đề cập đến trong các điều nêu trên đều có thể được quy vào hành vi xậm phạm quyền tác giả game.

Ví dụ về vụ kiện xoay quanh hình ảnh chú gấu trúc trong game Taichi. Cụ thể, Snail Game phát hành game mobile (dành cho thiết bị di động) có tên là Taichi Panda. Theo đó, Blizzard Entertainment, Inc. cho rằng hình tượng chú gấu trúc của Snail Game giống với chú gấu trúc trong đoạn phim ngắn World of Warcraft: Mists of Pandaria của hãng. Chính vì sự trùng hợp này nên Blizzard quyết định kiện Snail Game vì đã ăn cắp bản quyền nhân vật của mình.

Việc nhân vật game “từa tựa” một nhân vật nào đó trong game khác cũng có thể là một hành xi xâm phạm quyền tác giả game nếu việc “từa tựa” đó là cố ý và có mục đích cụ thể.

Ví dụ khác là hiện tượng game Flappy bird của tác giả Nguyễn Hà Đông phát hành năm 2013. Ban đầu game chỉ được phát hành trên hệ điều hành iOS dành cho các thiết bị trong hệ sinh thái Apple. Tuy nhiên, sau sự thành công bất ngờ của game này với số lượng người tải và chơi game tăng vọt, game đã được chỉnh sửa để phát hành trên cả nền tảng Android cho các người chơi không sử dụng thiết bị chạy hệ điều hành iOS. Đến tháng 2/2014 tuy trò chơi đã được chính tác giả gỡ trên kho ứng dụng, nhưng trên kho ứng dụng vẫn còn tồn tại hàng hoạt những tựa game có nội dung, đồ họa và cách chơi gần như sao chép y hệt game Flappy bird với những cái tên khác như: Clumsy Bird, Flappy Fly, Falppy Fish, Flappy Duck, Flappy Dragon, Flappy Bug, Flappy Pig,….. Tuy không có vụ kiện nào diễn ra nhưng có thể thấy việc xâm phạm bản quyền game có thể diễn ra với tốc độ nhanh và phạm vi rộng đến mức nào.

II) Vì sao cần đăng ký bảo hộ quyền tác giả game?

Quyền tác giả được phát sinh đồng nghĩa với việc nó cần được bảo hộ, ở đây là tác giả của game. Việc bảo hộ quyền tác giả đúng như bản chất tên gọi của nó, là bảo vệ quyền của người lập trình ra và sở hữu game đó theo quy định của Pháp luật sở hữu trí tuệ.

Nếu việc đăng ký bảo hộ không được thực hiện sớm nhất có thể-như đã đề cập ở trên, ngay cả khi game còn đang trong quá trình xây dựng và phát triển chưa được phát hành tới công chúng thì việc vi phạm luôn thường trực xảy ra, gây ra những hậu quả khó lường cho tác giả game, thậm chí là thiệt hại vô cùng lớn về mặt kinh tế.

Hãy thử tưởng tượng một công ty lớn dành rất nhiều kinh phí và nguồn lực để đầu tư phát triển một tựa game và bị đánh cắp mã nguồn sẽ như thế nào? Họ mất công nghiên cứu, khảo sát nhu cầu thị hiếu khách hàng, mua các ứng dụng công nghệ hỗ trợ, thuê các chuyên gia ở nhiều lĩnh vực khác tư vấn,….để xây dựng được một tựa game thời thượng và nắm bắt được trào lưu của cộng đồng người chơi game. Nhưng khi chưa kịp phát hành thì vì một lí do nào đó đã bị lấy cắp mã nguồn bởi một công ty đối thủ. Công ty này sau khi đánh cắp mã nguồn đã chỉnh sửa lại các nhân vật và kịch bản game (bao gồm cả tên gọi của game) rồi phát hành trước khi game mà họ đánh cắp được phát hành. Điều này sẽ khiến cho lượng khách hàng đổ dồn về sử dụng game của công ty đánh cắp, dẫn tới game của công ty ban đầu thất bại vì không có người chơi. Không chỉ dừng lại ở thất bại về khách hàng, công ty ban đầu còn thiệt hại toàn bộ chi phí nghiên cứu phát triển do mình đã bỏ ra, và đối với những dự án tâm huyết điều này có thể kéo theo sự sụp đổ của cả một doanh nghiệp.

Quy trình đăng ký bảo hộ quyền tác giả game

Theo quy định mới nhất về vấn đề đăng ký quyền tác giả, để có thể đăng ký bảo hộ quyền tác giả game chúng ta cần thực hiện các bước sau:

 Sau khi chuẩn bị kĩ về mặt nội dung, hồ sơ nói trên tác giả có thể đến làm việc trực tiếp với Công Ty Luật TNHH WINCO để tham vấn them và chúng tôi sẽ hỗ trợ bạn hoàn thiện thủ tục giấy tờ tại Cục Bản Quyền Tác Giả. Ngoài ra với các Game phát hành tại nhiều Quốc gia, WINCO cũng có thể hỗ trợ tư vấn tác giả/ chủ sở hữu về việc bảo hộ quyền tác giả/tác phẩm tại các quốc gia khác nếu các quốc gia đó có liên hệ với Việt nam về quyền bảo hộ tác giả tác phẩm. Thông qua các đối tác là hàng trăm hãng Luật SHTT trên toàn thế giới WINCO hoàn toàn có thể hỗ trợ bạn hoàn thiện thủ tục hồ sơ giấy tờ bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ/ tác quyền của mình.

Trong vòng 15 ngày làm việc kể từ ngày hồ sơ hợp lệ được xác nhận nộp, Cục bản quyền tác giả sẽ có kết quả trả người nộp là Giấy chứng nhận đăng ký bản quyền tác giả. Trường hợp Cục bản quyền từ chối cấp giấy sẽ kèm văn bản nêu rõ lí do từ chối cho người nộp.

Để tránh việc bị từ chối đơn bảo vệ bản quyền do rất nhiều lý do, bạn nên làm việc trước với WINCO để được tư vấn, lập hồ sơ giải trình để Hồ sơ đăng ký được trọn vẹn và quá trình đăng ký bản quyền sở hữu trí tuệ của Game được

Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả sẽ được ghi nhận trong sổ đăng ký quốc gia về quyền tác giả, quyền liên quan. Thời hạn bảo hộ quyền tác giả đối với game (chương trình máy tính) là 75 năm kể từ ngày game dược công bố.

Mời các bạn theo dõi phần 3 : các xu thế game hiện nay và lợi ích của việc bảo hộ sở hữu trí tuệ trước khi ra mắt

Phần 1: BẢO HỘ QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ ĐỐI VỚI TRÒ ĐIỆN TỬ

Căn cứ theo quy định tại Điều 44 Nghị định 145/2020/NĐ-CP quy định cụ thể về nội dung, hình thức người lao động được tham gia ý kiến như sau:

– Xây dựng, sửa đổi, bổ sung thang lương, bảng lương, định mức lao động; đề xuất nội dung thương lượng tập thể;

– Xây dựng, sửa đổi, bổ sung nội quy, quy chế và các văn bản quy định khác của người sử dụng lao động liên quan đến quyền, nghĩa vụ và lợi ích của người lao động;

– Đề xuất, thực hiện giải pháp tiết kiệm chi phí, nâng cao năng suất lao động, cải thiện điều kiện làm việc, bảo vệ môi trường, phòng chống cháy nổ;

– Nội dung khác liên quan đến quyền, nghĩa vụ và lợi ích của người lao động theo quy định pháp luật.

Trong trường hợp những nội dung quy định ở trên mà pháp luật quy định cụ thể hình thức người lao động tham gia ý kiến thì thực hiện theo quy định đó; trường hợp pháp luật không quy định cụ thể hình thức thì người lao động căn cứ vào đặc điểm sản xuất, kinh doanh, tổ chức lao động, nội dung người lao động được tham gia ý kiến và quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc để lựa chọn hình thức sau đây:

+ Tham gia ý kiến trực tiếp hoặc thông qua tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở, nhóm đại diện đối thoại của người lao động tại hội nghị người lao động, đối thoại tại nơi làm việc;

+ Gửi góp ý, kiến nghị trực tiếp;

+ Hình thức khác mà pháp luật không cấm.