Chính sách tiền bản quyền mới: Hướng đến sự linh hoạt, gỡ bỏ 'biểu mức cứng'

Điểm đáng chú ý và là định hướng xuyên suốt của dự thảo lần này là xây dựng một chính sách linh hoạt, không còn ấn định “biểu mức cứng” tiền bản quyền nhằm phù hợp hơn với thực tiễn khai thác, sử dụng tác phẩm, đặc biệt trong môi trường số đang thay đổi nhanh chóng.

Sau khi tổ chức lấy ý kiến rộng rãi, ban soạn thảo đã tiếp thu 86 ý kiến, góp ý, phản biện xã hội. Một trong những vấn đề trọng tâm được đặt ra là việc xác định tiền bản quyền đối với các tác phẩm do Nhà nước đặt hàng, giao nhiệm vụ. Viện Phim Việt Nam bày tỏ lo ngại về việc dự thảo quy định cơ quan đại diện Nhà nước thu tiền bản quyền theo thỏa thuận bằng văn bản với bên khai thác, sử dụng tác phẩm, nhưng lại thiếu căn cứ biểu mức cụ thể.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VH,TT&DL) đang đẩy nhanh quá trình hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định về tiền bản quyền trong các lĩnh vực: Điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, nghệ thuật biểu diễn, báo chí và xuất bản

Giải trình về vấn đề này, Bộ VH,TT&DL nhấn mạnh quyết định không ấn định biểu mức cứng là để tuân thủ nguyên tắc xác định tiền bản quyền theo Luật Sở hữu trí tuệ, tức là phải căn cứ vào mục đích, phạm vi khai thác, thời lượng sử dụng, doanh thu, lợi nhuận và điều kiện kinh tế – xã hội. Các tác phẩm do Nhà nước đầu tư có giá trị nghệ thuật, giáo dục, thương mại rất khác nhau, và việc áp một biểu mức cứng sẽ không phù hợp với thực tiễn, có thể dẫn đến thất thoát tài sản công hoặc cản trở khai thác thương mại, đặc biệt đối với những trường hợp phục vụ nhiệm vụ chính trị, tuyên truyền phi thương mại. Hơn nữa, biểu mức cứng dễ bị lạc hậu, khó thích ứng với những thay đổi trong môi trường khai thác số.

Ban soạn thảo cam kết dự thảo đã cố gắng quy định các tiêu chí, bảng biểu và phân chia trường hợp cụ thể để xác định tiền bản quyền phù hợp trong từng lĩnh vực.

Nhằm nâng cao tính minh bạch, Báo Lao động Thủ đô góp ý về việc bổ sung các tiêu chí cụ thể hơn để làm căn cứ xác định tiền bản quyền, bao gồm mức độ sáng tạo, tính độc lập, giá trị sử dụng, thời lượng/dung lượng tác phẩm và phạm vi khai thác. Ban soạn thảo cho biết đã tiếp thu ý kiến và sẽ rà soát, bổ sung thêm một số tiêu chí làm căn cứ thỏa thuận, bảo đảm gắn liền với thực tiễn khai thác, sử dụng.

Bên cạnh đó, nhằm tạo động lực sáng tạo, Sở VH, TT&DL Hải Phòng đề xuất mở rộng đối tượng hưởng chế độ tiền bản quyền khuyến khích đối với các loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian đặc thù của địa phương như Xẩm, Ca trù. Ban soạn thảo đã tiếp thu và mở rộng quy định tại khoản 4 Điều 3 của dự thảo, bao gồm: Tác phẩm thuộc đề tài về trẻ em, dân tộc thiểu số; tác phẩm thuộc loại hình nghệ thuật truyền thống có xác định tác giả; tác phẩm thuộc loại hình giao hưởng, opera, kịch múa (ba lê), xiếc; tác phẩm thuộc thể loại phóng sự điều tra và tác phẩm dành cho người khuyết tật.

Đáng chú ý, dự thảo còn bổ sung quy định về tiền bản quyền khuyến khích trong giai đoạn khai thác, sử dụng mà có lợi nhuận. Mức tiền bản quyền khuyến khích này được đề xuất thực hiện theo thỏa thuận giữa các bên nhưng tổng số không quá 10% lợi nhuận thu được. Quy định này nhằm tạo động lực vật chất và tinh thần cho các tác giả, khuyến khích họ tiếp tục sáng tạo các tác phẩm chất lượng cao, có khả năng khai thác thương mại, đồng thời đảm bảo không làm giảm nguồn thu ngân sách nhà nước.

Về vấn đề chi trả nhuận bút, Bộ VH, TT&DL đã chỉnh sửa dự thảo và tách quy định về tiền bản quyền thành hai giai đoạn rõ ràng: sáng tạo tác phẩm và sử dụng tác phẩm để xuất bản, qua đó giải quyết các vướng mắc tồn tại trong các Nghị định cũ. Dự thảo Nghị định mới gồm 7 chương, 21 điều, dự kiến sẽ thay thế hai Nghị định hiện hành để thống nhất quản lý và sử dụng tài sản công, ngân sách nhà nước trong lĩnh vực quyền tác giả.

Nguồn: sohuutritue.net.vn